دانشگاه آزاد اسلامی
واحد بین الملل قشم
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد “MA ”
رشته مهندسی صنایع
گرایش: صنایع – صنایع
عنوان: خلق ارزش در زنجیره تأمین با استفاده از مدل Fast
) مطالعه موردی: پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس)
استاد راهنما:
دکتر رسول کریمی
نگارش:
حامد شمس الدینی
زمستان 1393
دانشگاه آزاد اسلامی
واحد بین الملل قشم
پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد “MA ”
رشته مهندسی صنایع
گرایش: صنایع – صنایع
عنوان: خلق ارزش در زنجیره تأمین با استفاده از مدل Fast
) مطالعه موردی: پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس)
نگارش: زمستان 1393
هیات داوران: 1. دکتر مکتبی
2. دکتر دلشاد
سپاس گذاری
«من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق»
سرآغاز سخن، خدای منان را سپاس و ستایش می گویم و بر نبی اکرم و خاندان پاکش درود می فرستم،
ازینکه فرصت و توفیق انجام این پژوهش را یافتم بسیار خرسندم هرچند زبان قاصر است از بیان خوبی ها و لطف اساتید ارجمند و زبان عاجز است از شرح مقام و جایگاه ایشان امّا به رسم معرفت، ادب و آیین مهرورزی بر خود لازم می دانم از زحمات بی دریغ و تلاش های بی وقفه و راهنمایی های ارزشمند استاد گرامی جناب آقای دکتر رسول کریمی که در طول دوران تدوین این رساله مرا از همکاری و کمک خود دریغ نفرموده اند تشکر و قدر دانی نمایم و برای ایشان از امام عصر (عج) آرزوی سلامتی و موفقیت دارم
این اثر را اگر قدر و منزلتی باشد، تقدیم می نمایم
به پدر و مادر عزیزم ؛
آنها که وجودم برایشان همه رنج بود وجودشان برایم همه عمر،
توانشان رفت تا به توانایی برسم،
مویشان سپید گشت تا رویم سپید بماند،
آنها که فروغ نگاهشان، گرمی کلامشان و روشنی رویشان سرمایه های جاودانی من است.
آنها که راستی قامتم در شکست قامتشان تجلی یافت،
آنها که دعای خیرشان همیشه بدرقه راهم بود و بی یاری آنان پیمودن این راه ممکن نبود،
در برابر وجود گرامیشان زانوی ادب بر زمین می نهم و با دلی مملو از عشق و محبت و خضوع بر دستانشان بوسه می زنم.
و خواهران عزیزم ؛
آنان که عاطفه سرشارشان و قلب مهربانشان همواره فریاد رس است و در دریای آبی دلهایشان همواره صداقت و مهربانی موج می زند.
و تقدیم به ؛
تمام معلمان و اساتید دوران تحصیلم که علم و آگاهی خود را مدیون آنانم و همه عزیزانی که مرا در انجام این رساله مساعدت و راهنمایی نموده اند.
فهرست
فصل اول
کلیات تحقیق
عنوان صفحه
مقدمه:3
1-1- بیان مسئله4
1-2- ضرورت انجام تحقیق7
1-3- اهداف تحقیق8
1-4- سؤالات تحقیق9
1-5- مروری بر تحقیق9
1-6- تعاریف واژه های تحقیق10
1-7- محدودیت های تحقیق11
1-8- روش انجام تحقیق11
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
مقدمه:14
2-1-مفاهیم و ادبیات زنجیره تأمین15
2-1-1- زنجیره‌ی تأمین15
2-1-2- لجستيک و مديريت لجستيک17
2-1-3- ارتباط میان لجستيک و زنجیره‌ی تأمین20
2-1-4- فرآيند هاي اصلي مديريت زنجیره‌ی تأمین21
2-1-4-2- مديريت موجودي:23
2-1-4-3- مديريت روابط25
2-1-5- راهبرد زنجیره‌ی تأمین و خلق ارزش25
2-1-6- بهره وری زنجیره‌ی تأمین: دو مثال موردي26
2-1-7- پيش نياز متحول ساختن زنجیره‌ی تأمین29
2-2- مفاهيم و ادبيات مهندسی ارزش31
2-2-1-تعریف مهندسی ارزش33
2-2-2- تعریف برنامه‌ریزی ارزش38
2-2-3- تعریف شاخص ارزش38
2-2-4- هدف مهندسی ارزش38
2-2-5- مزایای جانبی مهندسی ارزش40
2-2-6- آناليز ارزش40
2-2-7- طرح ريزي ارزش41
2-2-8- بهترین زمان اجراي متدولوژي ارزش42
2-2-9- زنجیره‌ی ارزش پورتر 43
2-3- نقش نمودار FAST در مدیریت زنجیره تأمین46
2-3-1- نمودار FAST در مهندسی ارزش:47
2-3-2- هدف از ترسیم نمودار FAST:47
2-3-3- معرفی و تعیین کارکرد48
2-3-4- مدل سازی کارکردها48
2-3-4-1- مدل سلسله مراتبی کارکرد49
2-3-4-2روش سیستم های آنالیز کارکرد (FAST)49
2-3-5- ترسیم نمودار FAST تکنیکی52
2-4- ارزيابي عملكرد مديريت زنجيره تأمین55
2-4-1- اهميت ارزيابي عملکرد55
2-4-2- بهبود زنجیره‌ی تأمین57
2-4-3- انواع روش های ارزیابی جهت خلق ارزش در زنجیره‌ی تأمین60
2-4-3-1- روش ديويد تيلور60
2-4-3-2- روش PQM:60
2-4-3-3- نظریه “باور ساکس”:61
2-5- مديريت هزينه در زنجیره‌ی تأمین62
2-5-1- دلايل اصلي کاهش هزينه62
2-5-2- مديريت هزينه65
2-5-2-1- ضرورت مديريت هزينه65
2-5-2-2- روش هاي اصلي مديريت هزينه68
2-5-2-3-کاهش زمان سيکل نقد به نقد69
2-6- صرفه جويي هزينه در زنجیره‌ی تأمین71
2-6-1- اهميت صرفه جويي هزينه71
2-6-2- منابع کاهش هزينه در زنجیره‌ی تأمین72
2-6-3- تکنيک هاي کاهش هزينه در زنجیره‌ی تأمین73
2-7- خلق ارزش در زنجیره تأمین و تفكر ناب75
2-8- تفکر ناب76
2-9- اصول ناب77
2-10- استراتژي هاي خريد جهاني در تأمین ناب81
2-11- نگاشت جريان ارزش82
2-11-1- روش نگاشت جريان ارزش82
2-11-2- استفاده از شبيه سازي سيستم هاي گسسته پيشامد در نگاشت جريان ارزش82
2-11-3- نگاشت توسعه يافته ي جريان ارزش (EVSM)84
2-12- پیشینه تحقیقات انجام شده85
فصل سوم
روش تحقیق
مقدمه97
3-1- روش تحقیق97
3-2- جامعه آماری98
3-3- قلمرو تحقیق:99
3-3-1- قلمرو موضوعی تحقیق99
3-3-2- قلمرو زمانی تحقیق99
3-3-3- قلمرو مکانی تحقیق99
3-4- روش گرد آوری اطلاعات100
3-5- روایی و پایایی ابزار گرد آوری اطلاعات101
فصل چهارم
تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق
4-1- مطالعه موردی بر روی ساخت پالایشگاه میعانات گازی خلیج فارس103
4-1-1- توجیح اقتصادی پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس:104
4-1-2-نواحی اصلی پالایشگاه:105
4-1-2-1-واحد Utility:106
4-1-2-2-واحد فرآیند:107
4-1-2-3-واحد فصل مشترک:108
4-1-2-4-واحد مخازن:108
4-1-2-5-واحد ساختمانها:108
4-1-3-واحد های فرآیندی پالایشگاه:108
4-1-3-1- شرح واحد های فرایندی (اصلی و جانبی) پالایشگاه:109
4-1-3-2- شرح واحد های فرایندی Utility پالایشگاه:110
4-2- استفاده از آنالیز ارزش در پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس با استفاده از نمودار FAST:113
4-2-1-نمودار FAST نواحی113
4-2-2-نمودار FAST بخش های فرآیند114
4-3- نتایج 117
فصل پنجم
نتیجه گیری و پیشنهاد ها
مقدمه123
5-1- مروری بر یافتته های تحقیق123
5-2- محدودیت ها و موانع تحقیق123
5-3- پاسخ به سؤالات تحقیق124
5-4-پیشنهادات126
5-5- نتیجه گیری127
فهرست منابع139
الف) منابع داخلی139
ب) منابع خارجی141
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول 2-1-گرایشات مهم لجستیک در طول زمان ………………………………………………………………………………………..18
جدول 2-2- کمبود پژوهش های گذشته…………………………………………………………………………………………………… 95
جدول 4-1- واحدهای فرایندی وسرویسهای جانبی یوتیلیتی ………………………………………………………………………. 108
جدول 4-2- بخش های واحد فرآیند ……………………………………………………………………………………………………… 108
جدول 4-3- واحد های فرایندی (اصلی و جانبی) پالایشگاه میعانات گازی…………………………………………………… 111
جدول 4-4- در صد پیشرفت نواحی پالایشگاه خلیج فارس ………………………………………………………………………. 119
جدول 4-5- در صد پیشرفت فرآیندهای پالایشگاه خلیج فارس…………………………………………………………………. 120
فهرست نمودار ها
عنوان صفحه
نمودار 2-1، نمودار FAST در مدیرت هزینه……………………………………………………………………………………………… 68
نمودار 4-1- نمودار FAST ساخت نواحی پالایشگاه ………………………………………………………………………………… 114
نمودار 4-2- نمودار FATS بخش های نواحی فرآیندی………………………………………………………………………………. 117
فهرست اشکال
عنوان صفحه
شکل 2-1- تاریخچه تغییر استاندارد سازی زنجیره تأمین……………………………………………………………………………. 14
شکل 2-2- ارتباط حوزه تدارک، تولید و توزیع در زنجیره تأمین ……………………………………………………………….. 16
شکل 2-3- تفاوت چارچوب لجستیک یکپارچه و قدیمی …………………………………………………………………………. 19
شکل 2-4-ابعاد راهبردی ارزش……………………………………………………………………………………………………………. 33
شکل 2-5: شمای کلی مطالعه ارزش……………………………………………………………………………………………………… 34
شکل 2-6: مراحل مطالعه ارزش …………………………………………………………………………………………………………… 35
شکل 2-7- پتانسیل های موجود جهت بهبود با توجه به پیشرفت پروژه……………………………………………………….. 42
شکل 2-8- زنجیره ارزش پورتر …………………………………………………………………………………………………………… 44
شکل 2-9 جانمایی نمودارآرگوس یا FAST ………………………………………………………………………………………… 46
شکل 2-10 مدل سلسل مراتبی کارکرد…………………………………………………………………………………………………… 49
شکل 2-11- نمونه ساختار کلی FAST تکنیکی ……………………………………………………………………………………. 51
شکل 2-12-تفاوت قیمت گذاری از دیدگاه سنتی و نوین …………………………………………………………………………. 70
شکل 2-13- فرآیند تحویل کالا…………………………………………………………………………………………………………….. 76
شکل 2-14- فرآیند ناب سازی …………………………………………………………………………………………………………….. 78
شکل 4-1- نحوه استقرار ناحیه ها ………………………………………………………………………………………………………… 107
شکل 4-2-وضعیت واحد های پالایشگاه در ترین یک پس از راه اندازی ……………………………………………………. 122
فهرست نقشه ها
عنوان صفحه
نقشه کلی واحد تقطیر CDU……………………………………………………………………………………………………………………. 131
نقشه کلی واحد مراکس LMU ……………………………………………………………………………………………………………….. 132
نقشه کلی واحد بازیافت گازهای مایع LRU………………………………………………………………………………………………. 133
نقشه کلی واحدتصفیه نفت سفید KHU…………………………………………………………………………………………………….. 134
نقشه کلی واحد تصفیه نفت ها NHT ………………………………………………………………………………………………………. 135
نقشه کلی واحد کاتالیسی پیوسته CCR……………………………………………………………………………………………………… 136
نقشه کلی واحد ایزومراسیون ISU……………………………………………………………………………………………………………. 137
چکیده
امروزه توجه به موضوع زنجیره تأمین و مدیریت آن، در عصر جهانی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و اغلب شرکت ها با توجه به رقابت سنگینی که میان آنها وجود دارد دریافتند بخش خرید آنها می تواند در بازدهی و افزایش کارایی شرکتشان اثر بخشی موثری داشته باشد. اگرچه تاکنون روش های بسیاری در زمینه بهره وری زنجیره تأمین مطرح شده است اما هیچکدام منجر به خلق ارزش در زنجیره تأمین نشده است و بسیاری از پروژه ها پس از پایان به ارزش از پیش تعیین شده دست نیافته اند بنابراین شرکت ها می بایست برای رسیدن به بهره وری مناسب در زنجیره تأمین خود به خلق ارزش در زنجیره تأمین بپردازند؛ بنابراین یکی از جدید ترین و مهمترین این روش ها استفاده از تکنیک FAST یا همان تحلیل کارکرد که به عنوان قلب مهندسی ارزش معرفی می گردد زیرا که این روش می تواند خلأ موجود در سایر روش ها را تحت پوشش دهد و منجر به خلق ارزش شود؛ بنابراین برای اثبات این موضوع به یک تحقیق کاربردی و مطالعه موردی در زمینه پروژه ساخت پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس پرداخته ایم و در بررسی این پالایشگاه خواهیم دید که با حذف کارکرد های غیر ارزش آفرین و اولویت بندی زنجیره تأمین که از طریق نمودار FAST می توان با کاهش هزینه ها و زمان ساخت به خلق ارزش در زنجیره تأمین دست یافت.
کلید واژه: زنجیره تأمین، خلق ارزش، تکنیک FAST، پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس
فصل اول
کلیات تحقیق
مقدمه:
در رقابت‌هاي جهاني در عصر حاضر، بايد محصولات متنوع را با توجه به درخواست مشتري، در دسترس وي قرار داد. خواست مشتري بر كيفيت بالا و خدمت رساني سريع، موجب افزايش فشارهايي در زنجیره تأمین شده است كه قبلاً وجود نداشته است، در نتيجه شركت‌ها بيش از اين نمي ‌توانند به تنهايي از عهده تمامي كارها برآيند. در بازار رقابتي موجود، بنگاه‌هاي اقتصادي و توليدي علاوه بر پرداختن به سازمان و منابع داخلي، خود را به مديريت و نظارت بر منابع و اركان مرتبط خارج از سازمان نيازمند يافته‌اند. علت اين امر در واقع دستيابي به مزيت يا مزاياي رقابتي با هدف كسب سهم بيشتري از بازار است. بر اين اساس، فعاليت‌هاي نظير برنامه ريزي عرضه و تقاضا، تهيه مواد، توليد و برنامه ريزي محصول، خدمت نگهداري كالا، كنترل موجودي، توزيع، تحويل و خدمت به مشتري كه قبلاً همگي در سطح شركت انجام مي شده به سطح زنجيره تأمین انتقال پيدا كرده است. مسئله كليدي در يك زنجيره تأمین، مديريت و كنترل مناسب تمامي اين فعاليت ‌ها است.
مديريت زنجيره تأمین (SCM1) پديده‌اي است كه اين كار را به طريقي انجام مي ‌دهد كه مشتريان بتوانند خدمت قابل اطمينان و سريع را با محصولات با كيفيت در حداقل هزينه دريافت کنند.
در حالت كلي زنجيره تأمین از دو يا چند سازمان تشكيل مى‌شود كه رسماً از يكديگر جدا هستند و به وسيله جريان‌هاي مواد، اطلاعات و جريان‌هاى مالي به يكديگر مربوط مي ‌شوند. اين سازمان‌ها مي توانند بنگاه‌هايي باشند كه مواد اوليه، قطعات، محصول نهايي و يا خدماتي چون توزيع، انبارش، عمده فروشي و خرده فروشي توليدمي ‌كنند. حتي خود مصرف كننده نهايي را نيز مي ‌توان يكي از اين سازمان‌ها در نظر گرفت.
براي رسيدن به اهداف زنجیره‌ی تأمین، سازمان ها و شرکت ها بايد در زنجیره‌ی تأمین خود به خلق ارزش بپردازند؛ زیرا ارزش از ديد مشتري داراي مفاهيم گسترده اي است که ممکن است در هر محصول متفاوت باشد. يکي از راه هاي خلق ارزش که تقریباً در همه ي محصولات و خدمات مشترک است کاهش قيمت مصرف کننده است. در اين پروژه هدف اين بوده که راه هاي خلق ارزش براي مشتري شناسايي شود و سپس به بيان راهکار هاي خلق ارزش مخصوصاً کاهش هزينه در زنجیره‌ی تأمین پرداخته شود.
این فصل تحقیق مروری بر کلیات تحقیق است. در این فصل، در ابتدا موضوع به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته و لزوم پرداختن به این موضوع شرح داده شده است و در ادامه به ضرورت انجام تحقیق و اهداف و سؤالات تحقیق اشاره شده و در انتها به مواردی همچون قلمرو تحقیق و تعاریف متغیرهای اشاره شده است، همچنين در هر جا که نياز بوده، مناسب با موضوع، تجربيات شرکت هاي مختلف و دلايل موفقيت آن ها مورد بررسي قرار گرفتند.
1-1- بیان مسئله
امروزه شركت‌ها دريافته‌اند كه بخش خريد آنها مي تواند به طور فزاينده اي در افزايش کارایی و اثربخشي آنها مؤثر باشد و به همين دليل شيوه هاي خريدشان را تغيير داده و سعي كرده اند تا براي كالاهاي خود شيوه خريد مناسب را بيابند، به طوري كه بخش خريد بتواند به عنوان جزئی از شركت، اهداف استراتژيك خريد شركت را برآورده سازد.
تاکنون تعاريف گوناگونی از زنجیره‌ی تأمین و بهره وری آن ارائه شده است. زنجيره تأمین شامل سازمان ها و فرآيند هايي مي شود که کالاها، اطلاعات و خدمات ايجاد شده را ايجاد کرده و به مصرف کنندگان تحويل مي دهند. خريد، جريان وجوه، باربري مواد، برنامه ريزي و کنترل توليد، کنترل موجودي و لجستيکي و توزيع و تحويل نيز درون اين زنجيره جاي خواهند گرفت. به عبارت ديگر، مديريت زنجیره‌ی تأمین، مديريت تمام فعاليت هاي مورد نياز براي ارائه يک محصول به مشتري نهايي (زنجیره‌ی تأمین) است.
در زنجیره‌ی تأمین، مديريت اطلاعات در بخش هاي گوناگونی تأثیر گذار خواهد بود که برخي از آن ها عبارتند از (زنجیرانی،1382):
• مديريت لجستيک
• تبادل و پردازش داده ها ميان شرکا
• جمع آوري و پردازش اطلاعات براي تحليل فرآيند منبع يابي و ارزيابي، انتخاب و توسعه تأمین کنندگان
• جمع آوري و پردازش اطلاعات عرضه و تقاضا و … براي پيش بيني روند بازار و شرايط آينده عرضه و تقاضا
• ايجاد و بهبود روابط بين شرکا (ابراهیمی و همکاران، 1388)
با توجه به شرايط کنونی که بين توليد کنندگان رقابت سنگيني وجود دارد، عدم هماهنگي بين فعاليت هاي شرکاي تجاري به عنوان يکي ديگر از مسائلي که اداره ي زنجیره‌ی تأمین را با مشکل مواجه مي سازد، شناخته مي شود. اين نوع مشکلات هنگامي اتفاق مي افتد که يک بخش سازمان با ديگر بخش ها ارتباط خوبي نداشته باشد و یا اینکه اولویت بندی در اجرای زنجیره تأمین جهت بهبود آن انجام نشده باشد.
بنابراین عدم استفاده مناسب و عدم تلفیق تکنیک ها در زنجیره تأمین شرکت ها موجب می گردد در زنجیره تأمین، بهره وری و کاربرد ارزشمندی مشاهده نگردد و نتوان مدیریت جامعی بر روی زنجیره تأمین داشت، تاکنون مدل های متفاوتی جهت حل مسئله مدیریت زنجیره تأمین و خلق ارزش ارائه شده است که در زیر یک دسته بندی جامع از این مدل ها بیان شده است:
1- روش های مبتنی بر برنامه ریزی ریاضی (زنجیرانی،1382)
2- روشهای تحلیل تصمیم، نظیر تصمیم گیری چند معیاره (AHP- ANP-TOPSIS …) (لعیا الفت و هکاران، 1390)
3- استفاده از مهندسي ارزش و تئوري فازي (بیات، 1388)
4- تکنیک های بهینه سازی
اما با توجه به بکارگیری روش های فوق تاکنون بهره وری ارزشمندی در خصوص خلق ارزش در زنجیره تأمین مشاهده نشده است مهندسي ارزش با تکيه بر آناليز ارزش شکل گرفته است و فرآيندي است که طي آن تيم طراحي که در زمينه آناليز ارزش آموزش ديده است سعي در به کار گيري آن در محصول جديد دارد. فرآيند مهندسي ارزش از پنچ فاز تشكيل شده است. (ایر اس، 1383)
1 – فاز اوليه آماده سازي2
2- فاز اطلاعات3
3-فاز خلاقيت4
4-ارزشيابي فاز5
5-فاز اجرا6
که با به کارگیری هر یک از این مراحل، تکنیک FAST می تواند نسبت به سایر روش های به کار گرفته شده راه گشا شود. چرا که برخی تلاش ها و صرف منابع منجر به تأمین نیاز واقعی مشتریان نمی شود و این بدان معنی است که وقتی محصول یا خدمت در اختیار مشتری قرار می گیرد با نیاز های او منطبق نیست
با توجه به اینکه توليد کننده موفق کسي است که به نياز مشتريان، با کيفيت و هزينه مناسب به عرضه توليد و يا ارائه خدمت بپردازد. مهندسي ارزش مي تواند از طريق شناخت نياز ها و خواسته هاي مشتريان اين موفقيت را فراهم سازد. مي توان گفت ارزش، کمترين هزينه براي اين که عملکرد ها و يا خدمات لازم را در زمان و مکان مطلوب و با کيفيت و قابليت اطمينان مناسب انجام داد می باشد. نسبت بها به هزينه به عنوان شاخص ارزش تعريف مي شود (بیرقی، 1389).
بنابراین براي رسيدن به هدف ارزش آفرینی در زنجیره‌ی تأمین، سازمان ها و شرکت ها بايد در زنجیره‌ی تأمین خود به تهيه مدل FAST (تكنيك) بپردازند، تحليل و كاركرد نمودار FAST به‌عنوان قلب مهندسي ارزش تعريف مي گردد و انجام كامل آن نقش تعيين كننده اي در شناسايي كشتزارهاي خلاقيت و تحليل هزينه هاي ناشي از تغييرات بكارگيري ايده اي جديد خواهد داشت.
در اين پروژه هدف اين است كه به كمك نمودار FAST بالاترين مرتبه كاركرد اندازه گيري و كنترل هوشمند مديريت درآمد و پايين ترين مرتبه هزينه براي مشتري شناسايي شود و سپس با بيان مدل FAST، افزايش ارزش حاصل در زنجیره‌ی تأمین برنامه ريزي مي شود؛ که به عنوان نمونه به طور ويژه به بررسی مطالعه موردي در رابطه با برنامه ریزی طراحی، ساخت و برنامه ريزي سفارشات مواد در راستای ساخت پالایشگاه میعانات گازی خلیج فارس با هدف کاهش هزينه هاي سفارش دهي و کاهش زمان ساخت با توجه به شرایط در حال رخداد و سایر عوامل در خصوص تأخیر و عدم ارزش مناسب با توجه به تأخیر در بهره برداری از این پالایشگاه می پردازیم این مطالعه موردي یکی از روش هاي تحقیق کیفی است و با توجه به اینکه یکی از ویژگی هاي عمده تحقیق کیفی، تمرکز آن بر مطالعه عمیق نمونه‌ی معانی از یک پدیده (که به آن مورد می گویند) است. تحقیق کیفی با داده هایی سروکار دارد که واقعیت هاي مورد مطالعه را به صورت کلامی تصویري، یا امثال آن (نه کمی و عددي) نمایان کرده و مورد تحلیل قرار می دهد و با بررسی این مطالعه موردی می توان به سؤالاتی مانند اینکه چرا در برخی پروژه ها پس از پایان کار متوجه می شویم فعالیت های غیر ارزش آفرینی انجام شده است که قابل پیشگیری بوده و یا اینکه آیا می شود با تکنیک FAST خلأ های موجود در سایر تکنیک های استفاده شده در زنجیره تأمین را پوشش داد؟ که منجر به خلق ارزش شود را عنوان کرد.
1-2- ضرورت انجام تحقیق
شرايط فعلي که بين توليد کنندگان وجود دارد با توجه به رقابت سنگین که بر آنها حاکم است و محدودیت منابع از یک طرف و از طرف دیگر توسعه سریع فناوری و تغییرات شدید سازمانی باعث عدم هماهنگي بين فعاليت هاي شرکاي تجاري می شود که این خود مسئله ای است که اداره ي زنجیره‌ی تأمین را با مشکل مواجه مي سازد و مشکلات اینچنینی هنگامي اتفاق مي افتد که يک بخش سازمان با ديگر بخش ها از ارتباط مناسبی برخوردار نباشد.
بنابراین عدم استفاده مناسب و عدم تلفیق تکنیک ها در زنجیره تأمین شرکت ها موجب می گردد در زنجیره تأمین، بهره وری و کاربرد ارزشمندی مشاهده نگردد و نتوان مدیریت جامعی بر روی زنجیره تأمین داشت که ما را بر این داشته است با انتخاب استراتژي زنجیره‌ی تأمین و خلق ارزش با استفاده از تکنیک FAST که دومین فاز 6 فاز مهندسی ارزش با عنوان تحلیل کارکرد و تلفیق این دو مقوله که کمتر مورد توجه واقع شده است به بررسی زنجیره تأمین و ارزش آفرینی بپردازیم
با توجه به اینکه توليد کننده موفق کسي است که به نياز مشتريان و با کيفيت و هزينه مناسب به عرضه توليد و يا ارائه خدمت بپردازد. مهندسي ارزش مي تواند از طريق شناخت نياز ها و خواسته هاي مشتريان اين موفقيت را فراهم سازد. مي توان گفت ارزش، کمترين هزينه براي اين که عملکرد ها و يا خدمات لازم را در زمان و مکان مطلوب و با کيفيت و قابليت اطمينان مناسب انجام داد می باشد.
بنابراین براي رسيدن به هدف ارزش آفرینی در زنجیره‌ی تأمین، سازمان ها و شرکت ها بايد در زنجیره‌ی تأمین خود به تهيه مدل FAST بپردازند تا با استفاده از این تکنیک بتوانند پاسخگوی نیازهای روز افزون سازمان ها در انتخاب پروژه های تحقیق و توسعه با توجه به محدودیت ها و عدم قطعیت بالای این گونه پروژه ها باشند و با افزایش اثربخشی و کارایی زنجيره تأمین در پروژه ها با مدیریت صحیح منابع و کاهش هزینه ها بتوانند هم‌راستا با مأموریت و اهداف سازمان ها عمل کنند و با استفاده از یک الگوی مناسب به حل مسائل مرتبط بپردازند.
1-3- اهداف تحقیق
هدف اساسی از انجام این تحقیق، پاسخگویی به نیازهای روز افزون سازمان ها در انتخاب پروژه های تحقیق و توسعه با توجه به محدودیت ها و عدم قطعیت بالای این گونه پروژه ها و همچنین مدیریت صحیح منابع و کاهش هزینه ها است که همراه با ارائه یک الگوی مناسب جهت حل مسائل مرتبط با اجرا و ارزیابی صحیح عملكرد مديريت زنجيره تأمین و بحث ارزش آفرینی است.
1-4- سؤالات تحقیق
با توجه به اهداف بیان شده برای این تحقیق می توان سؤالات زیر را بیان نمود:
• آیا می شود با استفاده تکنیک FAST خلأ های موجود در سایر تکنیک های استفاده شده در زنجیره تأمین را پوشش داد؟ و منجر به خلق ارزش شد
• آیا مي توان ارزش حاصله در زنجيره تأمین را با استفاده از تکنیک FAST افزايش داد؟
• آیا پروژه های موجود در یک سازمان تحقیق و توسعه، با اهداف و مأموریت سازمان هم راستا هستند؟
• چرا در برخی پروژه ها پس از پایان کار متوجه می شویم فعالیت های غیر ارزش آفرینی انجام شده است که قابل پیشگیری بوده؟
• آیا می توان با استفاده از خلق ارزش یک مدیریت جامع بر روی مديريت زنجيره تأمین داشت؟
1-5- مروری بر تحقیق
هدف از این تحقیق خلق ارزش در زنجیره تأمین در پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس با استفاده از مدل FAST بوده است. کل این نتیجه در پنج فصل ارائه شده است. در فصل اول به مسئله تحقیق و ضرورت انجام آن و همچنین فرضیات، اهداف و سؤال‌های تحقیق و قلمرو تحقیق از مهمترین مواردی بوده اند که به آنها پرداخته شده است. فصل دوم را می توان به سه بخش تقسیم نمود: مفاهیم مربوط به زنجیره تأمین، مفاهیم مربوط به مهندسی ارزش و پیشینه تحقیقات انجام شده در زمینه مدیریت زنجیره تأمین، مهندسی ارزش و نمودار FAST در بخش اول و دوم این فصل موضوع مورد بررسی تعریف شده است و ضمن اشاره به نظریات ارائه شده درباره آن، مفاهیم مرتبط با آن نیز به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته است در بخش انتهایی این فصل مدل FAST به عنوان روش مورد استفاده این تحقیق بیان شده است. فصل سوم این تحقیق به روش انجام شده این تحقیق پرداخته است.
فصل چهارم تحقیق به تجزیه و تحلیل یافته ها اختصاص دارد. در این فصل با هدف خلق ارزش در زنجیره تأمین که در این صنعت و پالایشگاه در حال ساخت اهمیت داشته است و به تفصیل به بررسی خلق ارزش در زنجیره تأمین با هدف کاهش هزینه و زمان ساخت پرداخته ایم و نتایج بررسی را در فصل چهارم ارائه نموده ایم. در فصل پنجم نیز به نتایج تحقیق به همراه پیشنهاداتی کاربردی و پیشنهاداتی برای تحقیق های آتی اشاره شده است.
1-6- تعاریف واژه های تحقیق
• زنجیره تأمین
زنجيره تأمین شامل سازمان ها و فرآيند هايي مي شود که کالاها، اطلاعات و خدمات ايجاد شده را ايجاد کرده و به مصرف کنندگان تحويل مي دهند (زنجیرانی فراهانی، 1389).
• مدیریت زنجیره تأمین (SCM):
عبارت است از فرایند برنامه ریزی، اجرا و کنترل عملیات مرتبط با زنجیره تأمین، مدیریت زنجیره تأمین در برگیرنده تمامی جابه جایی ها و ذخیره مواد اولیه، موجودی در حین کار و محصول تمام شده از نقطه شروع اولیه تا پایان نقطه مصرف است.
• مهندسی ارزش:
مهندسي ارزش با تکيه بر آناليز ارزش شکل گرفته است. مهندسي ارزش فرآيندي است که طي آن تيم طراحي که در زمينه آناليز ارزش آموزش ديده است سعي در به کار گيري آن در محصول جديد دارد (پورنژدیو همکاران، 1389).
• مدل FAST:
نموداری با عنوان تحلیل کارکرد (FAST) استخراج و کارکردهای پر هزینه، پر ریسک و پر فرصت پروژه است که به عنوان دومین فاز شش فاز مطالعه مهندسی ارزش به شمار می رود (بیرقی، 1389).
• پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس:
این پالایشگاه به عنوان نخستین پالایشگاه طراحی شده بر اساس خوراک میعانات گازی با ظرفیت ۳۶۰ هزار بشکه در روز شامل واحدهای تقطیر، تصفیه گاز مایع، تبدیل کاتالیستی، تصفیه نفتا، ایزومریزاسیون، تصفیه نفت سفید و نفت گاز با هدف تولید بنزین، گازوئیل، گاز مایع و سوخت جت در کنار پالایشگاه فعلی بندرعباس در حال ساخت است و شرکت نفت ستاره خليج فارس در سال 1385 با هدف طراحي، مديريت، تأمین منابع مالي، احداث، بهره‌برداري و نگهداري از پالايشگاه ميعانات گازي تأسیس و در حال اجرای این پروژه است.
1-7- محدودیت های تحقیق
• موضوع تحقیق در پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس انجام شده و نتایج به دست آمده همگی مربوط به این پالایشگاه می باشند.
• فرض شده است متغیر ثابت این پژوهش، زنجیره تأمین و متغیرهای وابسته چون مهندسی ارزش، تکنیک FAST  است که دسته بندی و تجزیه و تحلیل خواهند شد.
1-8- روش انجام تحقیق
در این تحقیق، ابتدا با مفهوم زنجیره‌ی تأمین به صورت جامع آشنا شده و هدف از زنجيره تأمین مورد بررسی قرار می گیرد. سپس به بررسی و جمع آوری اطلاعات جهت آشنایی با ارزيابي عملكرد مديريت زنجیره‌ی تأمین، ضرورت تعریف و اجرای آنها در سازمان‌های تحقیق و توسعه می پردازیم. پس از آشنایی با مديريت زنجیره‌ی تأمین، به بررسی و شناسایی معیارهای استاندارد جهت تعریف و ارائه زنجیره‌ی تأمین مذکور پرداخته و با استفاده از جلسات کارشناسی با افراد خبره در این زمینه، معیارهای مناسب و مرتبط، مشخص می گردد. پس از اینکه معیارهای مناسب جهت تعریف زنجیره‌ی تأمین مشخص گردید، با استفاده از تکنیک های مهندسي ارزش و بحث لجستيك، به تجزیه و تحلیل و رتبه بندی معيار هاي انتخاب در زنجیره‌ی تأمین پرداخته. با توجه به مطالب مطرح شده در قسمت بیان مسئله، از مدل FAST در انتخاب زنجیره‌ی تأمین براي افزايش بهره وري به مطالعه موردی در راستای ساخت پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس با هدف کاهش هزينه هاي سفارش دهي و کاهش زمان ساخت می پردازیم بدلیل اینکه مطالعه موردي یکی از روش هاي تحقیق کیفی است و با توجه به اینکه یکی از ویژگی هاي عمده تحقیق کیفی، تمرکز آن بر مطالعه عمیق نمونه‌ی معانی از یک پدیده (که به آن مورد می گویند) است (نصر و همکاران، 1383). تحقیق کیفی را به این دلیل که با داده هایی سروکار دارد که واقعیت هاي مورد مطالعه را به صورت کلامی تصویري، یا امثال آن (نه کمی و عددي) نمایان کرده و مورد تحلیل قرار می دهد را انتخاب نموده ایم (بازرگان، 1387).
فصل دوم
مبانی نظری و پیشینه تحقیق
مقدمه:
در دهه 60 و 70 ميلادي، سازمان ها جهت افزايش توان رقابتي خود تلاش مي کردند تا با استاندارد سازي و بهبود فرآيند داخلي خود محصولي با کيفيت بهتر و هزينه کمتر توليد کنند. در آن زمان تفکر غالب اين بود که مهندسي و طراحي قوي و نيز عمليات توليد منسجم را هماهنگ، پيش نياز دست يابي به خواسته هاي بازار و در نتيجه کسب سهم بازار بيشتر می شود. لذا سازمان ها تمام تلاش خود را برافزايش کارايي معطوف مي کردند (میان آبادی، 1389).
در دهه ي 80 ميلادي با افزايش تنوع در الگوهاي مورد انتظار مشتريان، سازمان ها به طور گسترده به افزايش انعطاف پذيرش در خطوط توليد و توسعه محصولات جديد براي ارضاي نياز هاي مشتريان علاقه مند شدند. در دهه ي 90 ميلادي، به همراه بهبود در فرآيند هاي توليد و به کارگيري الگوهاي مهندسي مجدد، مديران بسياري از صنايع دريافتند که براي ادامه حضور در بازار تنها بهبود فرآيندهاي داخلي و انعطاف پذيري در توانايي شرکت کافي نيست، بلکه تأمین کنندگان قطعات و مواد بايد موادي با بهترين کيفيت و کمترين هزينه توليد کنند و توزيع کنندگان محصولات نيز بايد ارتباط نزديکي با سياست هاي توسعه بازار توليد کننده داشته باشند که در شکل 2-1 به شکل ساده ای به نمایش تغییر نگرش ها در دهه های 70 تا 90 پرداخته ایم. با چنين نگرشي، رويکرد هاي زنجيره تأمین و مديريت آن پا به عرصه وجود نهاد. از طرف ديگر با توسعه سريع فناوري اطلاعات در سال هاي اخير و کاربرد وسيع آن در مديريت زنجيره تأمین، بسياري از فعاليت هاي اساسي مديريت زنجيره با روش هاي جديد در حال انجام است (سالاری، 1390).
شکل 2-1- تاریخچه تغییر استاندارد سازی زنجیره تأمین
2-1-مفاهیم و ادبیات زنجیره تأمین
2-1-1- زنجیره‌ی تأمین
تاکنون تعاريف بسیار زیادی از زنجیره‌ی تأمین بیان شده است. برخی زنجیره‌ی تأمین را شامل تمام فعاليت هاي مورد نياز براي ارائه يک محصول به مشتري نهايي می‌دانند و مديريت زنجیره‌ی تأمین، مديريت تمام فعاليت هاي مورد نياز براي ارائه يک محصول به مشتري نهايي (زنجیره‌ی تأمین) می نامند.
طبق تعريف ديگر، زنجیره‌ی تأمین در روابط ميان خريدار و فروشنده محدود مي شود، چنين نگرشي تنها بر عمليات خريد رده اول در يک سازمان تمرکز دارد (کاردر لاله، 1389). گروهی ديگر از محققين و نويسندگان زنجیره‌ی تأمین را شامل تمام سرچشمه هاي تأمین براي سازمان مي دانند. با اين تعريف که زنجیره‌ی تأمین شامل تمام تأمین کنندگان رده ی اول، دوم، سوم و… خواهد بود؛ بنابراین چنين نگرشي نسبت به زنجیره‌ی تأمین، تنها به تحليل شبکه خواهد پرداخت. تعریف دیگر آن، نگرش زنجیره‌ی ارزش پورتر7 است که درآن زنجیره‌ی تأمین شامل تمام فعاليت هاي مورد نياز براي ارائه يک محصول يا خدمت به مشتري نهايي است (نقشینه و همکاران، 1388). با این نگرش به زنجیره‌ی تأمین، توابع ساخت و توزيع به عنوان بخشي از جريان کالا و خدمات به زنجيره اضافه مي شوند؛ بنابراین با اين نگرش، زنجیره‌ی تأمین شامل سه حوزه تدارک، توليد و توزيع است. شکل 2-2 به حوزه های تدارکات، تولید و توزیع و ارتباطات ميان آن ها پرداخته است (غضنفری و همکاران، 1380). تأمین کنندگان یکی از عوامل تأثیر گذار بر سازمان می باشند یکی از راه هاي تولید محصول با قیمت تمام شده ي کمتر و هزینه ي کمتر، استفاده از تأمین کنندگان مواد اولیه و قطعات مورد نیاز ارزانتر می باشد از سوي دیگر کیفیت محصول با کیفیت مواد اولیه پیوندي نا گسستنی دارد بنابراین نقش تأمین کنندگان در کیفیت محصول قابل توجه و تامل است بنابراین می توان گفت بدون دریافت به موقع مواد اولیه و قطعات نمی توان محصول را به موقع تحویل مشتري داد تأمین کنندگان را می توان به تأمین کنندگان رده دوم که مواد خام را در اختیار تأمین کنندگان رده اول که پس از تغییرات در مواد خام اولیه، در اختیار بخش مونتاژ یا تولید قرار می گیرد، تقسیم بندی کرد.
شکل 2-2- ارتباط حوزه تدارک، تولید و توزیع در زنجیره تأمین
با توجه به موارد مطرح شده، زنجیره‌ی تأمین تمامي فعاليت هاي مرتبط با جريان و تبديل کالاها از مرحله ماده خام (استخراج) تا تحويل به مصرف کننده نهايي و نيز جريان هاي اطلاعاتي مرتبط با آن ها را در برمی‌گیرد. در جريان کالا دو جريان ديگر که يکي جريان اطلاعات و ديگري جريان منابع مالي و اعتبارات است نيز حضور دارند. بنابراين براي بررسي يک سازمان بايد هر دو شبکه تأمین کنندگان و کانال هاي توزيع در نظر گرفته شوند. اين تعريف؛ مديريت سيستم هاي اطلاعات، منبع يابي، تدارکات و زمان بندي توليد، پردازش سفارشات، مديريت موجودي، انبارداري و خدمت به مشتري را در برمی‌گیرد.
با توجه به مطالب بیان شده تاکنون، مديريت زنجیره‌ی تأمین عبارت است از فرايند يکپارچه سازي فعاليت هاي زنجیره‌ی تأمین و نيز جريان هاي اطلاعاتي مرتبط با آن ها از طريق بهبود و هماهنگ سازي فعاليت ها در زنجیره‌ی تأمین، توليد و عرضه محصول يا خدمات. مديريت زنجيره تأمین نوين، نه تنها به بررسي راه هاي ترويج کاهش هزينه در سراسر کانال عرضه کالا و خدمات مي پردازد، بلکه بايد بين تقاضاي روز افزون مشتريان براي ارائه خدمات به موقع و کارآمد موازنه ايجاد کرده و از تحولات سريعي که در عرصه فناوري صورت مي گيرد نيز غافل نباشد (غفاری، 1386)؛ بنابراین، مديريت کارآمد زنجیره‌ی تأمین به يک شرکت این امکان را مي دهد تا توليد و انتقال محصولات در کانال توليد و توزيع را، از تأمین مواد اوليه يا قطعات گرفته تا قرار دادن محصول تمام شده در دستان مشتري، هماهنگ می سازد و از وقت و منابع به کار گرفته شده بهترين استفاده ممکن را ببرند.
قبل از معرفي انواع زنجيره هاي تأمین و شبکه هاي تأمین، به دليل اینکه عموماً در مورد ارتباط لجستيک و زنجیره‌ی تأمین صحبت هاي بسیاری وجود دارد، جا دارد به بحث لجستيک و تعريف آن نيز پرداخته شود.
2-1-2- لجستيک و مديريت لجستيک
لجستيک واژه اي است که از تاريخ طولاني برخوردار است و به علت وجود تعاريف بسيار در اين زمينه شايد نتوان، جمع بندي کلي بر روي اين واژه صورت داد. اغلب اين تعاريف از طرف افرادي بوده است که به صورت تجربي و ملموس با اين موضوع دست و پنجه نرم کرده اند. يکي از اين تعاريف است که آن را 7R8 مي نامند و به صورت زير تعريف مي شود (عیسایی، 1390):
“انجام فعاليت هايي به منظور تضمين نمودن تأمین بودن محصول صحيح، در مقدار درست، در زمان درست و در شرايط درست و در مکان درست براي مشتري درست و در هزينه ي مناسب”.
عبارت “تأمین بودن” در عبارت بالا تأکید بيش از حد لجستيک، به موضوع موجود بودن کالا است که به عنوان هسته ي اصلي پيدايش رسالت لجستيک محسوب مي شود. نکته ي جالب توجه اين است که اگر ليستي از مفاهيم وابسته به لجستيک تهيه شود، آن ها را مي توان به سه گروه تقسیم نمود:
1- تأمین گرا9
2- توليد گرا10
3- توزيع گرا11
در ادامه باید به این توجه داشت گفت که اکثر اصطلاحت و مفاهيمي که در شرايط امروزه وجود دارند نتيجه ي يک سري مفاهيم توسعه يافته هستند. همچنین لازم به توضیح است که سابقه ي فعاليت هاي لجستيک به قبل از سال 1950 بر مي گردد. پس از آن که تعريف جامعي از آناليز کل هزينه به وجود آمد، مدل هاي جديد برنامه ريزي خصوصاً براي توزيع فيزيکي به صورت منسجم تري با يکديگر تلفيق شدند و مفاهيم جديد تري را به وجود آوردند (ماکویی و فضل الهی، 1386). به طور خلاصه مفاهيم لجستيک در اثر تغييرات زمان تغيير نموده، به طوري که با تغييرات زمان گرايش و تمرکز صنايع نيز در لجستيک شکل تازه اي به خود گرفت. در جدول 2-1- بعضي از گرايشات مهم نشان داده شده است (فراهانی، 1382):
دورهنوع محیطتمرکز صنعتتمرکز لجستیکدهه 50حجم تولیدهزینه هاموجودیدهه 60فروش / بازاریابیخدمتتوزیعدهه 70آرایش سرمایهسود آوریتولیددهه 80رقابتکیفیتخرید، تولید / فروشدهه 90جهانی شدن و شراکتزمانفرایند تجاری
جدول 2-1-گرایشات مهم لجستیک در طول زمان در چهارچوب تعاريفي که براي لجستيک اشاره شد، جريان مواد به قسمت هاي تأمین، توليد و توزيع تقسيم مي شوند و فعاليت هاي لجستيک شامل موجودی ها، حمل و نقل و هماهنگي کلي بر جريان مواد در شرکت است. در حال حاضر جريان مواد توسط سازمان هاي گوناگون، وظايف و سيستم هاي اطلاعاتي صورت مي گيرد. شکل 2-3- بعد چهارچوب قديمي لجستيک و لجستيک يکپارچه را نشان مي دهد.
در چهارچوب جديد لجستيک، تمرکز روي عملکرد کلي است تا عملکرد تک تک اجزا و جريان مواد به صورت يک موجوديت بررسي مي شود. يکپارچه سازي به صورت يک مفهوم مهم در چهارچوب جديد است. در چهارچوب جديد لجستيک حيطه ي يکپارچه سازي تنها به جريان مواد و اطلاعات ختم نمي شود. بلکه لازم است تا مديريت مالي، منابع انساني و علاوه بر اين سيکل عمر کل لجستيک مورد بررسي قرار گيرد.
در چهارچوب لجستيک جديد، مديريت مفروضات سازماني براي جريان مواد مهم تر از بهينه کردن جريان مواد براي رسيدن به مفروضات سازماني است. در چهارچوب لجستيک جديد، يکپارچه سازي فرآيندها، وظايف، سازمان ها، روش ها (قواعد) و سيستم ها ضروري است.
مشتری سازنده تأمین‌کننده
چهارچوب قدیمی لجستیک
مشتری سازنده تأمین‌کننده
چهارچوب لجستیک یکپارچه
شکل 2-3- تفاوت چارچوب لجستیک یکپارچه و قدیمی2-1-3- ارتباط میان لجستيک و زنجیره‌ی تأمین
ريشه ي اصلي ايجاد مديريت زنجیره‌ی تأمین به ساليان گذشته بر مي گردد. مديريت امور لجستيکي از ابتداي ايجاد سازمان ها وجود داشته ولي اين مديريت عمدتاً بر روي قسمت هاي گوناگون زنجیره‌ی تأمین يعني خريد، توليد، توزيع و غيره به صورت جداگانه و مستقل انجام مي شده است. در طول زمان به دليل ارتباط اين امور با يکديگر تدریجاً حرکت هايي در جهت يکپارچه نمودن اين زنجيره و مديريت آن صورت پذيرفته است. در دهه ي 70 ميلادي بحث مديريت مواد بسيار متداول شد، در اين ارتباط نيز عمليات هاي برنامه ريزي توليد، برنامه ريزي مواد و برنامه ريزي کار در کارگاه ادغام شد. هدف از اين ادغام معلول سه علت اصلي بوده است (مرس سامر، 1387):
1- بهبود شرايط تحويل کالا به مشتري
2- بهبود سطح موجودي کالا
3- بهبود هزينه هاي توليد
به دنبال اين گونه اقدامات در دهه ي 80 ميلادي، مفاهيم ترکيبي لجستيکي گسترش يافت. در اين دوره عمليات ديگري نظير مديريت حمل و نقل و توزيع به مديريت مواد اضافه شد. هدف از اين حرکت عمدتاً اين بود که شرکت هاي بزرگ با کثرت مراکز توليد و توزيع بتوانند عملکرد خود را در مجموعه عمليات شرکت بهبود بخشند. از دهه ي 90 ميلادي تدریجاً مديريت زنجیره‌ی تأمین به عنوان حالت تکميل شده ي مديريت لجستيکي مطرح شد که در آن مديريت جريان مواد و اطلاعات به منظور بالا بردن درجه ي پاسخ گويي به مشتريان از اهميت خاص برخوردار گرديد. در اين نظام، کاهش هزينه هاي کل مجموعه نيز از اهميت خاصي برخوردار است. در زمينه ي مديريت زنجیره‌ی تأمین محققين نظرات و ديدگاه هاي گوناگونی دارند. بعضي ها توجه بيشتري روي مديريت مواد مبذول می دارند، در حالي که بعضي ديگر به مديريت اطلاعات اهميت بيشتري مي دهند و گروه سومي نيز بر روي مديريت لجستيک و حمل و نقل تأکید دارند. ولي جداي از اين که توجه اوليه در چه زمينه اي باشد، همگي در يک موضوع اصلي هم عقيده هستند و آن هم اين است که مديريت زنجیره‌ی تأمین شامل فعاليت هايي است که در گذشته به طور جداگانه مورد توجه مديريت قرار گرفته است و اکنون سعي مي شود به صورت يکپارچه انجام شوند. فعاليت هاي مطرحي نظير بازاريابي، مهندسي، توليد، خريد، توزيع که در گذشته هر يک مديريت مستقلي را طلب مي کردند، اينک به صورت يکپارچه مورد توجه قرار گرفته اند.
2-1-4- فرآيند هاي اصلي مديريت زنجیره‌ی تأمین
مديريت زنجیره‌ی تأمین داراي سه فرآيند اصلي است (میان آبادی، 1389):
2-1-4-1- مديريت اطلاعات:
اهميت اطلاعات و سيستم هاي اطلاعاتي در دنياي امروزه بر کسي پوشيده نيست، همچنین واضح است که اگر اطلاعات در زمان مناسب و مکان مناسب به طور صحيح و کامل در اختيار مديريت مربوطه قرار نگيرد، زيان هاي فراواني بر جاي خواهد گذاشت و قطعاً بر روي موارد ديگر نيز اثر منفي خواهد گذاشت. زنجیره‌ی تأمین براي خود يک سيستم است و اگر نتواند اطلاعات مورد نياز خويش را در شرايط مناسب دريافت کند، احتمال نابودي آن وجود دارد؛ اما آنچه که باعث تکميل نقش اطلاعات مي شود وجود سيستم هاي اطلاعاتي مناسب است و اگر ضعفي در اين سيستم ها باشد، يا منجر به کاهش توان و کارايي زنجيره شده و يا زنجیره‌ی تأمین را به نابودي مي کشاند.
اما همان طور که عنوان شد کيفيت و صحت اطلاعات از مشخصه هاي مهم اطلاعات محسوب مي شود. فرض کنيد که اطلاعات در شرايط و زمان مناسب و در محل مورد نظر برسد ولي صحت کافي نداشته باشد، مسلماً هيچ پايه و اساس محکمي در اختيار مديريت جهت تصميم گيري ها قرار نخواهد داد. نکته ي مهم ديگر سرعت مناسب در انتقال و جابه جايي اطلاعات است، مشخصه يا عاملي که قرار گرفتن اطلاعات در زمان و مکان مناسب را پشتيباني مي کند.
در مديريت زنجیره‌ی تأمین گرايش اصلي به سمت مشتري است (اصطلاحاً مشتري گرا است) و با افزايش ارتباط مناسب با تأمین کنندگان سعي در رسيدن به اين خواسته دارد. در نتیجه يکي از علل يکپارچه سازي و اهميت آن، توان پاسخ گويي به تغييرات پيش بيني شده براي جلب رضايت مشتري است. سرعت انتقال اطلاعات در زنجیره‌ی تأمین در جلوگيري از ضرر هاي احتمالي که موسسه مزبور و يا واحد هاي پايين دستي بايستي تاوان آن را پرداخت کنند مؤثر است. به عبارت ديگر انتقال اطلاعات به عنوان يکي از مشخصه هاي استراتژيک سيستم هاي اطلاعاتي حاکم در هر زنجیره‌ی تأمین محسوب مي شود.
پيشرفت هاي تکنولوژي، تأثیر بسزايي در افزايش سرعت، دقت، کيفيت (صحت) و ساير مشخصه هاي سيستم هاي اطلاعاتي گذاشته است و به احتمال قوي بسياري از فرآيند هايي که در حال حاضر در زنجیره‌ی تأمین وجود دارد، به طور کلي تغيير ماهيت داده و دگرگون مي شوند. مثال بارز آن حذف فرآيند خريد به صورت صدور درخواست خريد، صدور سفارش خريد، استعلام و صورت حساب فرم هاي دريافت و… است.
به طور کلي در زنجیره‌ی تأمین، مديريت اطلاعات در بخش هاي گوناگونی تأثیر گذار خواهد بود که برخي از آن ها عبارتند از (ابراهیمی و همکاران، 1388):
• مديريت لجستيک (انتقال، جابه جايي، پردازش و دسترسي به اطلاعات لجستيکي براي يکپارچه سازي فرآيند هاي حمل و نقل، سفارش دهي و ساخت، تغييرات سفارش، زمان بندي توليد، برنامه هاي لجستيکي و عملياتي



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید