دانشگاه آزاد اسلامی
واحد تهران جنوب
دانشکده مهندسی صنایع
پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد “M.Sc”
مهندسی صنایع-مهندسی صنایع
عنوان:
تلفیق کنترل موجودی و قیمت گذاری پویا در سیستم های موجودی با در نظر گرفتن شرایط ظرفیت و عدم ظرفیت
استاد راهنما:
دکتر حسن جوانشیر
استاد مشاور:
دکترامیر همایون سرفراز
نگارش:
احسان رشیدی
تابستان 1392
چکیده :
در ﻋﺼﺮ ﺣﺎﺿﺮ ﮐﻤﺘﺮ ﺷﺮﮐﺘﯽ را ﻣﯽﺗﻮان ﯾﺎﻓﺖ ﮐﻪ ﻣﻨﺤﺼﺮا ﺑﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﮏ ﻣﺤﺼﻮل ﺑﭙﺮدازد. دﻟﯿﻞ اﯾﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮﻧﯽ ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن در ﺑﺎزار اﺳﺖ و ﺷﺮﮐﺖ ﺑﺮاي اﯾﻦﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﺳﻬﻢ ﺑﯿﺸﺘﺮي از ﺑﺎزار را ﺑﻪدﺳﺖ آورد، ﻧﯿﺎزﻣﻨﺪ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺳﻠﯿﻘﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮي از ﻣﺸﺘﺮﯾﺎن ﺧﻮد را در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮد. ﺑﺮاي رﺳﯿﺪن ﺑﻪ اﯾﻦ ﻫﺪف ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎ ﺑﻪ ﺗﻮﻟﯿﺪ و ﻋﺮﺿﻪ ﻣﺤﺼﻮﻻت ﭼﻨﺪﺗﺎﯾﯽ روي آورده اﻧﺪ. ﯾﻌﻨﯽ ﻣﺤﺼﻮﻻﺗﯽ ﮐﻪ ﺗﻘﺎﺿﺎي آنﻫﺎ ﺗﻨﻬﺎ ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﺧﻮد ﻣﺤﺼﻮل واﺑﺴﺘﻪ ﻧﯿﺴﺖ و ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ ﻣﺤﺼﻮﻻت دﯾﮕﺮ ﻧﯿﺰ ﺑﺴﺘﮕﯽ دارد و ﯾﺎ از ﻣﻨﺒﻊ ﻣﺸﺘﺮك ﺟﻬﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ ﯾﺎ ﺗﻮزﯾﻊ اﺳﺘﻔﺎده ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. ﺟﻨﺒﻪ دﯾﮕﺮي ﮐﻪ در ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻗﯿﻤﺖﮔﺬاري ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮد اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺮ ﺧﻼف ﮔﺬﺷﺘﻪ ﮐﻪﺗﺼﻤﯿﻤﺎت ﻣﻮﺟﻮدي و ﻗﯿﻤﺖﮔﺬاري ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻣﺠﺰا اﺗﺨﺎذ ﻣﯽﺷﺪ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﺘﻘﺎﺑﻠﯽ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت ﺑﺮﯾﮑﺪﯾﮕﺮ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺑﺮ ﺳﻮد ﮐﻞ ﺑﻨﮕﺎه دارﻧﺪ، ﺗﻔﮑﯿﮏ ﻗﯿﻤﺖ و ﻣﻮﺟﻮدي اﻣﮑﺎن ﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ و در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦﺗﻮام اﯾﻦ دو ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻣﻮﺟﺐ ﻣﯽﺷﻮد ﺗﺎ ﺗﺼﻤﯿﻢﮔﯿﺮﻧﺪه در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻪ دﻧﯿﺎي واﻗﻌﯽ ﺗﺼﻤﯿﻢ درﺳﺖ را ﮐﻪﻣﻨﺠﺮ ﺑﻪ دﺳﺖ ﯾﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﺳﻮد ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﻣﯽﮔﺮدد اﺗﺨﺎذ ﻧﻤﺎﯾﺪ. از ﺳﻮي دﯾﮕﺮ در ﻣﺴﺎﻟﻪ ﻗﯿﻤﺖﮔﺬاري ﯾﮑﯽ از ﻋﻮاﻣﻠﯽﮐﻪ ﻧﻘﺶ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﻬﻤﯽ در ﺑﯿﺸﯿﻨﻪ ﮐﺮدن ﺳﻮد دارد، ﻋﺎﻣﻞ ﺗﻘﺎﺿﺎ اﺳﺖ. ﻣﺴﺎﻟﻪاي ﮐﻪ در اﯾﻦ راﺑﻄﻪ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﻮردﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮار ﺑﮕﯿﺮد اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﺴﯿﺎري ﻣﻮارد ﺑﻨﮕﺎهﻫﺎ اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ در ﻣﻮرد ﻓﺮوش ﻣﺤﺼﻮل در دورهﻫﺎي ﻗﺒﻞ اطلاعات چندانی در دسترس ﻧﺪارﻧﺪ. ﺑﻨﺎﺑﺮاﯾﻦ ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﺑﺎزار و در ﻧﺘﯿﺠﻪ ﺗﺨﻤﯿﻦ ﺗﻘﺎﺿﺎ ﻧﯿﺰ ﺑﺮاﯾﺸﺎن اﻣﮑﺎنﭘﺬﯾﺮ ﻧﯿﺴﺖ(ﻣﺜﻼ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﺟﺪﯾﺪﺑﻮدن ﻣﺤﺼﻮل). ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ اﻫﻤﯿﺖ ﻣﻮارد ﻓﻮق و ﺟﻬﺖ ﭘﺮ ﮐﺮدن ﺧﻼء ﻣﻮﺟﻮد درادﺑﯿﺎت ﻗﯿﻤﺖﮔﺬاري و ﮐﻨﺘﺮل ﻣﻮﺟﻮدي ﻣﺤﺼﻮﻻت ﭼﻨﺪﺗﺎﯾﯽ در اﯾﻦ ﺗﺤﻘﯿﻖ یک ﻣﺪل اراﺋﻪ ﻣﯽﺷﻮد: ﻗﯿﻤﺖﮔﺬاري و ﮐﻨﺘﺮل ﻣﻮﺟﻮدي ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻮام ﺑﺎ ﺗﻘﺎﺿﺎي واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﻗﯿﻤﺖ و هزینه تبلیغات بازار با محدودیت ظرفیت انبار .
در این تحقیق تابع طراحی شده ضمن بیشینه سازی سود کل ، مقادیر تولید و هزینه بازاریابی به ازای کالا و همچنین قیمت تولید را نیز محاسبه کرده است . به علت غیر خطی بودن و قطعیت مدل با توجه به اشاره مقاله پایه جوابها با افزایش حجم مسئله به سمت نشدنی شدن پیش می رود که با توجه به مثال عددی مورد استفاده و حل نرم افزار لینگو ، جواب های حاصله در شرایط متفاوت اغلب بهینه محلی بدست آمده است . در این مسئله به تحلیل 5 عامل که 3 مورد وابسته به تابع تقاضاست و دو مورد دیگر در مورد تعداد کالا و تعداد دوره می باشد پرداخته شده است . نتایج نشان داد که مهمترین عامل بر روی سود تاثیر تبلیغات بازار بوده و همچنین قیمت نیز یکی از عوامل تاثیر گذار بر روی فضای جواب است .
واژگان کلیدی : قیمت گذاری پویا – کنترل موجودی – کالاهای چند محصولی –مدیریت درآمد – بازاریابی
فهرست :
شماره صفحه
فصل اول8
مقدمه و کلیات9
1- مقدمه :9
1-1- کنترل موجودی :11
1-1-1-تعريف موجودي:11
1-1-3- مديريت موجودي ها:11
1-1-4- انواع مدلهاي كنترل موجودي:11
1-2- روند تکامل سیستم مدیریت تولید و موجودی:12
1-3-قیمت گذاری:13
1-4- مسائل قیمت گذاری پویا و کنترل موجودی:14
1-5- کالاهای چندتایی :15
1-6- انواع روش های متداول در مسائل موجودی و قیمت گذاری :15
1-7- جایگاه تحقیق در ادبیات مدیریت درآمد:17
1-8-تعریف مسئله تحقیق:17
1-9- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق:18
1-10- جمع بندي و بیان ساختار کلی رساله:19
فصل دوم20
پیشینه تحقیق21
2-1-مقدمه:21
2-2- استراتژی های قیمت گذاری:23
2-3- مكانيزم هاي قيمت گذاري:26
2-4- استراتژی بازار یابی:27
2-5- صنایع چند محصولی:28
2-6- مدیریت درآمد:39
2-7-تحقیقات در خرده فروشی ها:40
2-8- ترویج و قیمت گذاری پویا:40
2-9- قیمت گذاری، زمان بین سفارش، دریافت محصول، ظرفیت:41
2-10- عملیات قیمت گذاری و تصمیمات موجودی:43
2-11- قیمت گذاری پویا و کنترل موجودی به طور تواما:46
2-12- بحث و نتيجه گيري:57
2-13- جمع بندی :57
معرفی مدل59
3-1- مقدمه:59
3-2- مدل:59
3-2-1- مدل تقاضا:61
3-2-2-نماد گذاری و فرمول بندی مسئله:62
3-1-3- پارامترهای ورودی مدل:62
3-2-4-فرضیات مدل:64
3-2-5- مدل ریاضی:65
3-2-6- تابع هدف :67
3-2- مدل پایه ای :69
3-3 –جمع بندی:69
فصل 470
روش حل و نتایج عددی71
4-1- مقدمه:71
4-2- بهينه‌سازي و معرفي انواع مختلف روش‌های آن:71
4-3- مروری کوتاه بر علت استفاده از نرم افزار لینگو به جهت تعیین بهینگی :72
4-4- پارامتر هاي شبيه سازي:73
4-5- مدل برنامه نویسی شده در لینگو :74
4-6-نتایج شبیه سازی :76
4-6-1-تاثیر نرخ حساسیت بر تقاضا :76
4-7-تاثیر نرخ حساسیت بر تقاضا با در نظر گرفتن تاثیر قیمت فروش:79
4-8- تاثیرهزینه تبلیغات بازاریابی بر تقاضا :81
4-9- تاثیر تعداد دوره بر سود حاصله :83
4-10- تاثیر تعداد کالای تولیدی بر سود حاصله :85
4-11- جمع بندی :87
فصل پنجم88
نتیجه گیري و پیشنهاداتی براي تحقیقات آتی89
5-1- نتیجه گیری:89
5-2- پیشنهاداتی جهت تحقیقات آتی :91
6- فهرست منابع فارسی:92
7- فهرست منابع لاتین :92
فهرست اشکال:
شکل 1:ادبیات مدل هایی که مشترکا از موجودی و قیمت گذاری استفاده کرده اند 14
شکل 2:فرض محدودیت تعداد ورود و خروج برای هر محصول62
شکل 3: تغییرات تابع هدف بر اساس آلفا78
شکل 4: نمودار تغییرات تابع هدف نسبت به پارامتر بتا81
شکل 5: نمودار تغییرات تابع هدف نسبت به فی83
شکل 6:نمودار تغییرات تابع هدف نسبت به تعداد دوره ها85
شکل 7: نمودار تغییرات تابع هدف نسبت به کالا87
فهرست جداول :
جدول 1: ادبیات مدل هایی که مشترکا از موجودی و قیمت گذاری استفاده کرده اند21
جدول 2: متغییرهای تصمیم مدل62
جدول 3: پارامترهای ورودی مدل64
جدول 4: متغییر های تصمیم مدل74
جدول 5: پارامترهای شبیه سازی مسئله پایه76
جدول 6 : جوابهای بدست آمده در پارامترهای شبیه سازی مسئله پایه76
جدول 7 : جوابهای بدست آمده در متغییرهای تصمیم مسئله شبیه سازی شده76
جدول 8: پارامترهای شبیه سازی اولین آزمایش77
جدول 9: آنالیز تغییرات تابع هدف باتوجه به پارامترمتغییر آلفا77
جدول 10: پارامترهای شبیه سازی آزمایش 279
جدول 11:آنالیز تغییرات تابع هدف باتوجه به پارامتر بتا79
جدول 12: پارامترهای شبیه سازی سومین آزمایش81
جدول 13: آنالیز تغییرات تابع هدف باتوجه به پارامتر فی82
جدول 14:پارامترهای شبیه سازی چهارمین آزمایش83
جدول 15: آنالیز تغییرات تابع هدف نسبت به دوره ها84
جدول 16: پارامترهای شبیه سازی پنجمین آزمایش85
جدول 17: تغییرات تابع هدف نسبت به تعداد کالا86
فصل اول
مقدمه و کلیات
مقدمه و کلیات
1- مقدمه :
تعیین سیاست کنترل موجودی مناسب وقیمت فروش بهینه برای کالاهای مختلف همواره یکی از موضوعات اصلی تحقیقات علمی و صنعتی به شمار می آید . در محیط بسیار پویاي بازار امروز، همگام با تغییرات محصول، بازار و رقابت در طول زمان، استراتژي هاي بازاریابی شرکت نیز باید تغییر کنند. زمان نقش بسیار مهمی در ارتباط بین موجودی و تقاضا دارد .چرخه عمر محصول، می تواند بیانگر تغییراتی باشد که شرکت در مسیر حرکت محصول در چرخه عمر خود، اعمال می کند. استراتژي هاي قیمت گذاري نیز باید با سایر استراتژي هاي شرکت هماهنگ باشند. مدیران باید بدانند چگونه قیمت مناسب را تعیین کنند. موضوع اصلي مسائل مديريت موجودي ، بهينه يابي مقدار سفارش اقتصادي يا تعيين اندازه دسته توليد با توجه به ظرفيت ها و محدوديت هاو به منظور كمينه كردن كل هزينه هاي مرتبط با سفارش، خريد، نگهداري و تحويل و يا بيشينه كردن كل سود مرتبط با سيستم مديريت وكنترل موجودي مي باشد. مسائلي از قبيل ميزان و زمان سفارشات مواد اوليه يا قطعات نيمه ساخته، تعيين نوع سيستم كنترل موجودي، تعيين ظرفيت انواع انبارها و برنامه ريزي براي تحويل به موقع و اقتصادي سفارشات در اين بحث قرار دارند در همين راستا مدل مقدار اقتصادي سفارش(EOQ) و مدل مقدار اقتصادي توليد(EPQ) به طور وسيعي براي تعيين اندازه ي دسته ي سفارش و يا توليد در سيستم هاي مديريت و كنترل موجودي به كار مي رود. سودآوری حاصله از هرگونه عملیات انجام شده توسط شرکت چه در شرایط بحرانی و چه در شرایط عادی متاثر از تصمیمات استراتژی قیمت گذاری ، کنترل موجودی و تولید است . در گذشته بنگاه ها از سیاست قیمت گذاری ایستا در تعیین قیمت برای محصولاتشان استفاده می کردند ، دلیل استفاده از این قیمت گذاری عدم دسترسی به اطلاعات مورد نیاز در زمینه بازار و نیاز مشتریان بود ، اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی موجب شده است که دسترسی به اطلاعات مشتریان و غلبه بر پیچیدگی های تصمیم گیری ناشی از شرایط بازار بسیار راحت تر شود و رویکردهای بسیار مناسبی برای تعیین قیمت به صورت پویا به وجود آید ، روشن است که این شیوه از قیمت گذاری هم از جهت به روز بودن قیمت ها و هم از لحاظ راهکارهایی برای مقابله با شرایط نا مطمئن تصمیم گیری ، از اهمیت زیادی برخوردار است . سیاستهای اتخاذی ایستا که به طور معمول اجرا می شوند در مقایسه با سیاستهای پویا بسیار ناچیز هستند ، که در هر کدام از سیاست های یاد شده به صورت جداگانه نرخ قیمت و تولید در زمان های اضافی تنظیم و تهیه می شود . در واقع تقاضا به طور خاص و همچنین دیگر پارامترهای سیستم به طور مجزا در تایم های اضافی نمو پیدا می کنند . امروزه کانال های زیاد و مختلف توزیع از قبیل اینترنت به توزیع کنندگان این اجازه را می دهد که در زمانهای مختلف به خصوص در زمان های اتمام دوره ها قیمت ها را تغییر دهند تا بتوانند حداکثر سود را از اجرای استراتژی پویا بدست آورند . استراتژی پویا به طور خاص نیاز دارد که در طول افق زمانی تولید و برنامه ریزی نرخ تولید و قیمت به طور مداوم در تمام زمانها جهت حداکثر سازی سود خالص تعیین و مشخص شود و این در حالی است که ما نیازمند پیروی از بعضی از محدودیت ها از قبیل محدودیت ظرفیت تولید و ظرفیت موجودی در دسترس هستیم که بعلاوه هزینه های نگهداری موجودی و هزینه های تولید نیز به حساب ما افزوده خواهد شد . بعلاوه زمانی که شرکت دست به تولید محصولات چندگانه به صورت همزمان می زند ، تصمیمات اتخاذی جدید می بایست جهت تخصیص ظرفیت برای محصولات تولیدی جدید در طول پروسه تولید انجام پذیرد . محققان اغلب مسائل عدم قطعیت را زمانی مطرح می کنند که پارامترهای مدل تعیین شده باشند . نادیده گرفتن عدم قطعیت ممکن است بازده مورد نیاز و فایده لازم را در استراتژی نداشته باشد اگر و تنها اگر ارزش کسب شده در مورد پارامترهای مدل با میزان تخمینی مدل متفاوت باشد . در واقع ، این استراتژی ممکن است مطلوبیتی کمتر از حد مورد نیاز داشته باشد و همچنین ممکن است به سمت نشدنی شدن پیش رود اگر از محدودیت های موجود تخطی شود . بنابراین بسیار با اهمیت است که راهی طراحی شود که به گونه ای عدم قطعیت در سیستم جا داده شود تا جایی که جا برای پیشنهاد دادن جوابهای شدنی بدون اتخاذ فرض های غیر واقعی وجود داشته باشد ولی در صورت در نظر گرفتن قطعیت برای داده های موجود جوابها از بهینگی کلی دور و به سمت بهینگی محلی و شدنی بودن پیش می رود . در این پژوهش به بررسی بازارهای انحصاری با تولیدات مختلف در جایی که هدف های فروش چندگانه برای پتانسیل خریداران یکسان موجود است پرداخته می شود . در بعضی از تنظیمات موجود ، قیمت تولیدات هر شرکت متاثر از تقاضای موجود برای تولیدات آن شرکت خواهد بود . به عبارت دیگر تقاضا به عنوان یک پارامتر و عامل موثر بر تولیدات شرکت در نظر گرفته می شود به گونه ای که قیمت آن تنها در درون شرکت اعمال می شود . همچنین مسئله ای که امروزه در مسائل مدیریت درآمد بسیار مورد توجه قرار گرفته است بررسی همزمان قیمت و موجودی به عنوان پایه مدیریت درآمد است ، علت این امر ناشی از رقابت روز افزون در بازارهای تجاری و نیز تنوع سلیقه مشتریان است بنابراین بنگاه باید جهت کسب بیشترین سهم بازار و نیز پاسخگویی به نیاز متنوع مشتریان قادر به هماهنگ کردن تصمیمات مربوط به قیمت و موجودی به طور همزمان باشد توضیحات ارائه شده بیانگر این مسئله است که تعیین قیمت و موجودی بهینه برای کالاها یکی از مهمترین اهداف بنگاه ها می باشد از سوی دیگر از میان کالاهای مختلفی که در بازار موجود است کالاهای چند تایی 1 از اهمیت خاصی برخوردار است اهمیت این موضوع از آنجا ناشی می شود که در این نوع از کالاها تقاضای هر محصول تنها به قیمت خود آن محصول وابسته نیست بلکه به قیمت سایر محصولات نیز بستگی دارد . بنابراین تعیین قیمت و موجودی بهینه برای این نوع کالاها با توجه به شرایط خاص آنها اهمیت بسیاری دارد . به طور کل این پژوهش به بررسی توام مسئله قیمت گذاری و کنترل موجودی به صورت پویا برای چند کالایی ها به صورت پیشرو با در نظر گرفتن تقاضای قطعی و وابسته به قیمت فروش و هزینه بازاریابی و در شرایط عدم ظرفیت موجود می باشد .
1-1- کنترل موجودی :
کنترل موجودی عبارتست از ، کلیه سیاست ها و تصمیماتی که به واسطه آنها میزان اقتصادی سفارش و نیز زمان بهینه سفارش دهی ، جهت بیشینه کردن در آمد بنگاه تعیین می گردد
1-1-1-تعريف موجودي:
بطور كلي موجودي عبارتست از كالا يا متاعي كه براي مدتي بخواهد نگهداري شود ولي به اختصار ميتوان گفت كه عبارتست از:اجناس، مصالح، مواد، قطعات كه در امر توليد و فروش و اداره صنعت مورد استفاده قرار مي گيرد، موجودي ها قسمتي از دارائيهاي مؤسسه بشمار مي آيند و شامل تمام دارائيهاست.
1-1-2-فعاليت مربوط به موجودي را ميتوان در دو بخش بررسي نمود:
1)مديريت موجودي ها 2)كنترل موجودي ها
1-1-3- مديريت موجودي ها:
عبارتست از تدوين سياست ها و روش و ارائه خط مشي اداره امور موجودي هاي واحدهاي صنعتي، در مديريت موجودي ها مديريت كارخانه دخالت مستقيم دارد و تعيين كننده خط مشي ها است.
1-1-4- انواع مدلهاي كنترل موجودي:
1)مدل هاي كنترل موجودي در شرايط اطمينان 2 مثل مدل E.O.Q
2)مدل هاي كنترل موجودي در حالت ريسك
3)مدل كنترل موجودي در شرايط عدم اطمينان
4)مدل برنامه ريزي و كنترل 3
5)مدل موجودي صفر 4
1-2- روند تکامل سیستم مدیریت تولید و موجودی:
مدیریت تولید و موجودی روند تکاملی خود را جدا از هم دنبال کردند. مدیریت تولید در ابتدایی ترین شکل خود، یکی از چندین وظیفه ای بود که سرپرستان خطوط تولید در کارخانه های کوچک، در پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم، بر عهده داشتند. سفارش مواد اولیه، تنظیم سطح نیروی کار، تنظیم نرخ تولید، سرعت بخشی به کارها و کنترل سطح خدمت دهی به مشتری، همه و همه از وظایف سرپرستان تولید بود. همچنان که با گذشت زمان حجم کار بیشتر شد، یک منشی وظیفه نگهداری و ثبت داده های مربوط به موجودی ها، زمان های تولید و سفارش های تولید را به عهده گرفت. این منشی به خاطر ماهیت کارش از یک سو با قسمت فروض جهت هماهنگی در مورد ساخت سفارش ها و از سویی دیگر با قسمت خرید برای سفارش دادن مواد و قطعات اولیه، دائما در ارتباط بود. به تدریج نقش این منشی در سازمان به یک پیگیری کننده سفارش ها تبدیل شد. شاید بتوان گفت این منشی اولین تبلور سیستم مدیریت و کنترل تولید در شرکت ها بود. در اواسط قرن بیستم و در سال های پایانی جنگ جهانی دوم، نقش این پیگیری کننده برای دیگر افراد سازمان مترادف بود با بخران و فشار و عقب ماندگی در تحویل سفارش ها. به همین دلیل هنری کایرز در کارخانه کشتی سازی خود به نقش این پیگیری کننده، نام سرعت دهنده داد و از آن پس در طول دهه پنجاه کلمه ” سرعت بخشی ” در کتاب ها و مقالات برای تعریف مدیریت و کنترل تولید به کار رفت. در واقع وقتی مشتری بعد از سفارش دادن به شرکت، سفارش خود را به موقع دریافت نمی کرد و در مورد تاخیر در تحویل از شرکت سوال می کرد، این سرعت دهنده وظیفه داشت یک برچسب فوری بر روی قطعات مربوط به سفارش آن مشتری نصب کند تا ضرورت تعجیل در تولید آن را به متصدیان تولدی یادآور شود.
مدیریت و کنترل موجودی روند تکامل علمی تری داشته است. دیدگاه مقدار سفارش اقتصادی در اوایل قرن بیستم مطرح شد و رویکرد آماری برای تعیین نقطه سفارش در سال 1934 توسط ویلسون ارائه شد اما این رویکردها در شرایط رکود اقتصادی آن زمان چندان مورد توجه شرکت ها واقع نشد.
دو سیستم عمده در این زمینه عبارتند از: 1) سیستم سفارش ثابت، 2) سیستم دوره ثابت.
در سیستم سفارش ثابت با رسیدن سطح موجودی موجودی انبار به یک سطح از قبل تعیین شده به نام نقطه سفارش مجدد دستور انجام یک سفارش صادر می شود. به علاوه حجم یا مقدار سفارش همواره یکسان است. در ساده ترین شکل این سیستم، مقدار هربار سفارش ثابت است؛ در حالی که زمان انجام سفارش مجدد با توجه به میزان تخلیه یا کاهش سطح موجودی انبار تغییر می کند. مهمترین مزیت این سیستم سهولت کاربرد آن است. از سوی دیگر، این سیستم می تواند مشکلات اجرایی متعددی داشته باشد. مثلا اگر موسسه محصولات مختلفی را از یک عرضه کننده واحد خریداری کند، کاربرد دقیق این سیستم می تواند منجر به زیان های فرصتی از نظر تخفیف های کلی و هزینه های حمل و نقل شود. به همین ترتیب، اگر موجودی لزوما باید در محل های متفاوت ذخیره شود، ویژگی خودکار بودن سیستم سفارش ثابت از بین می رود.
در سیستم دوره ثابت سفارش که بعضا آن را سیستم سفارش دوره ای یا سیستم دور سفارش نیز می نامند زمان بین هربار سفارش ثابت می ماند (مثلا دوره بازنگری چهار ماهه)، در حالی که مقدار سفارش با توجه به تقاضای مورد انتظار در طول دوره بازنگری بعدی تغییر می کند. در پایان هر دوره بازنگری، اقلا موجودی بازرسی می شود و دستور سفارش جدید به نحوی صادر می شود که سطح موجودی تا حد معینی افزایش یابد.
مهمترین ویژگی این سیستم سازگاری آن با اعمال کنترل های دقیق تر در مورد اقلام گران قیمت است. کاربرد این سیستم در مواردی مطلوب است که موسسه با برنامه حمل و نقل ثابت عرضه کنندگان روبروست یا اقلام گوناگون متعددی در هر دوره از یک عرضه کننده خریداری می شود. عمده ترین جنبه منفی این سیستم ناشی از ضرورت تعیین دوره های سفارش مختلف، مقادیر سفارش متفاوت و تنظیم ذخیره اطمینان های گوناگون در یک سازمان چند محصولی است که دارای توزیع های متفاوت تقاضا، هزینه های حمل مختلف و مسائل گوناگون دیگر برای اقلام متعدد انباری است.
البته گونه های متعددی از این دو سیستم وجود دارند. عملا در هنگام طراحی یک سیستم مدیریت و کنترل تولید و موجودی، طراحان میتوانند با توجه به ماهیت عملیات موسسه، تقاضا برای اقلام مختلف و سایر عوامل مرتبط با کنترل اقتصادی انبار از عناصر و ویژگی های همه سیستم ها استفاده کنند.
1-3-قیمت گذاری:
عبارتست از تعیین قیمت برای کالاهای مختلف در طول دوره های زمانی مختلف و با توجه به شرایط مجودی بازار به منظور حداکثر کردن سود بنگاه .
(قیمتگذاری) از مفاهیم پایه در علم اقتصاد و بخصوص بازاریابی است. آگاهی از اصول، روشها، هدفها، چالشها و راهکارهای آن بویژه به منظور استفاده از این مفاهیم در ارائه خدمات اطلاعرسانی و دسترسی به اطلاعات، اهمیت اساسی دارد.
مفهوم قیمت و قیمتگذاری از موضوعات با اهمیت در اقتصاد و بازاریابی است که آگاهی از ابعاد آن برای تمام کسانی که به تولید یک محصول یا ارائه خدمتی خاص میپردازند، ضروری است. عنصر «قیمت» یکی از عوامل مؤثر بر حفظ و جذب مشتریان و جلب رضایت خاطر آنان و در واقع وجهی است که برای کالا یا خدمتی خاص هزینه میشود. قیمتگذاری به زبان ساده، یعنی تعیین قیمت برای کالا یا خدمتی خاص (عزیزی5، ۱۳۸۱، ص ۳۸). مفهوم قیمت از عناصر اصلی آمیختة بازاریابی و در واقع یکی از چهار رکن بازاریابی است. سه رکن دیگر شامل «محصول»، «فعالیتهای تشویقی و ترغیبی» و «مکان یا کانال توزیع»، میشود، که به آنها «آمیختة بازاریابی» میگویند (علیزاده6، ۱۳۸۵، ص ۱۱۴). قیمتگذاری یک هنر است و تصمیمهای قیمتگذاری منعکس کنندترکیبی از بصیرت، تجارب گذشته و تجزیه و تحلیلهای پیچیده می باشد. قیمت گذاری هرگز در خلأ انجام نمیگیرد، بلکه بیشتر یک فرایند پویا و چند وجهی است. این عمل، علاوه بر انعکاس هدفهای سازمانی، عنصری از راهبرد بازاریابی نیز هست. تعیین قیمت مناسب می تواند به یک جریان پایدار درآمد، منجر گردد، در مقابل، قیمتگذاری خیلی پایین ممکن است کسب و کار ایجاد کند، ولی هزینهها را پوشش نخواهد داد (فانگ7، 2003، ص ۱۰۳). برای تعیین قیمت، هیچ گونه راه حل ثابت و فرمول سحرآمیزی وجود ندارد. عوامل مختلفی در این زمینه دخالت دارند. قیمتگذاری فرایندی مداوم و پیوسته است. این تداوم ناشی از تغییرات محیطی و عدم ثبات شرایط بازار است که جرح و تعدیل قیمت را ضروری می سازد.
در جوامعی که اقتصادی پویا دارند، روابط مشخصی بین عرضه، تقاضا و قیمت وجود دارد. عرضه و تقاضا مفاهیم نزدیک قیمت گذاری اند که بر روی هم سه عنصر پایة اقتصاد را تشکیل میدهند. در اقتصاد و تجارت آزاد، اقتصاد تابعی از سازوکارهای عرضه و تقاضا در جامعه است. به عبارت دیگر، چنانچه گردش محصولات و خدمات رونق بیشتری داشته باشد، اقتصاد رونق میگیرد و برعکس. میزان کالای تولید شده در بازار و میزان خرید آن، قیمت را مشخص میکند. در واقع، نقطة تلاقی بین عرضه و تقاضا در اقتصاد، «قیمت» است. به عبارت دیگر، «قیمت» در نقطهای تعیین می شود که فروشنده آمادگی دارد در مقابل دریافت وجهی کالای خود را عرضه کند و در مقابل خریداری در آن نقطه، حاضر میشود هزینه مربوط را بپردازد (فرجپهلو8، ۱۳۸۵).
1-4- مسائل قیمت گذاری پویا و کنترل موجودی:
1- اثرات پویای داخلی
2- عدم قطعیت در تقاضا
3 – رقابت میان تولید کننده ها
4- جداناپذیری متغیرهای تصمیم(قیمت ها و تصمیمات تولید بیشتر مواقع به هم پیوسته هستند).
در حالت هایی که پارامترها و متغیرهای تصمیم در زمان تغییر می کنند، سطح موجودی متغیر است که در واقع وضعیت کنونی سیستم را نشان می دهد. این امر باعث می شود وضعیت کنونی سیستم از وضعیت اولیه سیستم نتیجه شود که این باعث می شود حل مسأله با در نظر گرفتن کل افق زمان امکان پذیر شود(رویکرد حل مسأله نزدیک بین در نظر گرفته نمی شود). این نکته که تصمیمی در یک زمان خاص روی حالت های سیستم تأثیر می گذارد، خیلی مهم است. به طور مثال اگر تقاضا در طول زمان صعودی باشد و حجم تولید نیز کم باشد، ممکن است راه حل بهینه بکار بردن نرخ تولید بالا باشد حتی اگر منجر به ذخیره سازی موجودی به دلیل کم بودن تقاضا شود تا باعث برآورده کردن تقاضاهای بیشتر در دوره های بعدی بدون افزایش قیمت شود. برعکس حالت قبل باعث افزایش قیمت نیز می تواند شود. در نتیجه رویکرد پویا در چنین مسائلی باعث حل بهینه می شود. برای مدل کردن سیستم های پویا، بعضی از محققان زمان را گسسته می گیرند. نقص و عیب این حالت اثر گذاری اندازه مراحل روی تصمیم گیری است که برای نتیجه گیری بهتر می بایست دقت بیشتری به خرج دهیم. ولی وقتی زمان را پیوسته در نظر می گیریم، موجودی در یک جریان پیوسته مورد نظر قرار می گیرد و دیگر احتیاج به فرض تصمیم گیری در نقاط گسسته نداریم. این گونه مدل های جریان پیوسته باعث بوجود آوردن یک ابزار دقیق برای درک بهتر سیستم در زمانی است که اثرات دینامیک نقش مهمی دارند. کاربرد این رویکرد در مسائلی نظیر مسیریابی، ارتباطات، صف، زنجیره تأمین و مسائل حمل و نقل به وفور دیده می شود. تحقیقات اخیر اثبات کرده است که این مدل ها در کاربردهای زنجیره تأمین بخاطر بوجود آوردن زمان بندی خوب، سیاست تولید و موجودی خوب در شرایط مختلف زیاد شده است. بهرحال، وقتی که تقاضا وابسته به قیمت است این مدل سازی باعث غیرخطی شدن مسأله می شود که خود باعث پیچیده شدن حل مسأله می گردد.
1-5- کالاهای چندتایی :
کالاهایی که تقاضای آنها یا از طریق همبستگی تقاضا و یا از طریق اشتراک منابع به یکدیگر ارتباط دارد . ( طولاری9 ، 2005 )
1-6- انواع روش های متداول در مسائل موجودی و قیمت گذاری :
روش های متداول در مسائل موجودی و قیمت گذاری را می توان به سه دسته ي زیر تقسیم کرد:
1- روش های مربوط به ساختار مسئله
چندهدفه کردن مسئله (پراکیس10 ، 2010)
معرفی توابع هدف جدید براي مسائل (ژیائولینگ ژیانگ 11، 2011)
2- روش های مربوط به روش حل
ارائه رو شهاي ابتکاري براي مسائل با ابعاد بزرگ و غیر قطعی(گودمن ، 2006 )
3- روش های در ساختار مسئله و روش حل
همانطور که مطرح شد تاکنون هیچ یک از تحقیقاتی که در زمینه مدیریت درآمد و قیمت گذاری پویا انجام گرفته است، تاثیر تعیین روش های گوناگون تبلیغات و تعیین قیمت محصولات را بر یکدیگر مورد بررسی قرار نداده است. در مقالات ارائه شده، عمدتا تقاضا و قیمتی که مشتریان حاضرند برای محصول بپردازند، ثابت فرض شده است. در بهترین حالت می توان فرض کرد که نویسنده مقالات، روش های تبلیغات را به صورت از پیش تعیین شده در نظر گرفته اند. در این حالت، تقاضا و تابع توزیع تجمعی قیمت رزرو محصولات، با توجه به تبلیغات تعیین شده، اما مقدار ثابتی دارد.
منطقی است فرض کنیم انتخاب روش های تبلیغات، با توجه به پیش بینی تقاضای موجود بازار و در نتیجه قیمت محصولات انجام می شود. با تغییر قیمت محصول تقاضای آن نیز تغییر می کند. با تغییر تقاضا، امکان انتخاب روش بهتری برای تبلیغ محصولات، با هدف بالاتر بردن درآمد کل شرکت وجود دارد. تغییر روش های تبلیغات، باعث تغییر تقاضا و قیمت رزرو محصولات مورد نظر خواهد شد. تغییر این پارامترها، بر انتخاب قیمت محصولات تاثیر گذار خواهد بود. با توجه به موارد مذکور، نمی توان تاثیر انتخاب قیمت محصول و روش مناسب تبلیغات را بر یکدیگر نادیده گرفت.
در این پروژه برای اولین بار این تاثیر مورد بررسی قرار گرفته است. در واقع در این پروژه ما به دنبال طراحی مدلی هستیم، که قیمت مناسب محصولات و روش های تبلیغاتی مناسب شرکت را به طور همزمان به گونه ای تعیین کند، که درآمد کل شرکت، تا حد امکان بیشینه شود. با طراحی این مدل و تخصیص آن به دنیای واقعی این امکان وجود خواهد داشت، که شرکت ها همزمان قیمت های مناسب برای محصولات و روش های تبلیغاتی خود را به گونه ای تعیین کند که درآمد کل تا حد ممکن بیشینه شود.
1-7- جایگاه تحقیق در ادبیات مدیریت درآمد:
تکنیک های مدیریت درآمد به دو دسته تکنیک های مبتنی بر ظرفیت و تکنیک های مبتنی بر قیمت تقسیم می شوند. برخی بنگاه ها تنها از یکی از این دو دسته مدل ها و تکنیک ها و برخی دیگر بسته به نوع محصول از هردوی آنهااستفاده می کنند. این تحقیق از این لحاظ، در بین تکنیک های مبتنی بر قیمت در مدیریت درآمد قرار می گیرد. مراجع مناسبی برای آشنایی با تکنیک های مدیریت درآمد و بهینه سازی قیمت هستند.
در تکنیک های مبتنی بر قیمت نیز قیمت گذاری در دو حالت پویا و ایستا انجام می شود که از این لحاظ این تحقیق در گروه مدل های ایستای قیمت گذاری قرار می گیرد. همان گونه که در بخش خلاصه اشاره شد، تحقیقات زیادی در ادبیات مرتبط وجود داشته اند که سعی در بهینه سازی مجزای قیمت و موجودی داشته اند و نیز تحقیقات زیادی وجود دارند که سعی در بهینه سازی توام موجودی و قیمت برای یک محصول یا چند محصول که تنها از طریق منابع مشترک به هم مرتبط هستند، داشته اند. اما بهینه سازی توام قیمت و موجودی برای چند محصول که علاوه بر اشتراک در منابع، اثرات جانشینی و مکمل بودن نیز بین آنها وجود دارد، نسبتا جدید است و هنوز خلاهای تحقیقاتی زیادی در این حیطه وجود دارد. ارتباط متقابل بین محصولات به این معنی است که تقاضای محصول علاوه بر وابستگی به قیمت خود آن محصول به قیمت محصولات دیگر نیز ارتباط دارد. این مفهوم از مفاهیم اصولی و مهم علم اقتصاد است که به سادگی و وضوح در دنیای واقعی قابل مشاهده است اما در ادبیات مدیریت درآمد آن چنان که باید مورد توجه و بررسی قرار نگرفته است. در بخش بعدی به مرور ادبیات مرتبط به موضوع این تحقیق می پردازیم تا جایگاه این تحقیق در ادبیات به صورتی واضح تر مشخص شود.
1-8-تعریف مسئله تحقیق:
در مدیریت هر بنگاه دو رکن اساسی وجود دارد که در صورت مدیریت موفق در این دو مورد ، بنگاه می تواند که نسبت به موقعیت حداکثر کردن سود مورد انتظار و یا حداقل نمودن هزینه مورد نظر خود اطمینان حاصل کند . این دو رکن اساسی ، مدیریت درآمد و مدیریت عملیات است که در آن قیمت جز پارامترهای اصلی مدیریت درآمد و موجودی جز پارامترهای اصلی مدیریت عملیات است(جابر12 ، 1998 ) همچنین عدم ثبات شرایط بازار در دوره های گوناگون فروش برای برخی محصولات ، ضرورت تعیین این دو پارامتر را به صورت پویا آشکارتر می شود . از سوی دیگر اغلب کالاهایی که در بازار موجود است به صورت محصولات چندتایی عرضه می شوند ، یعنی کالاهیی که علاوه بر اشتراک منابع اثرات جانشینی یا مکمل بودن هم بین آنها وجود دارد . بنابراین برای نزدیکی هر چه بیشتر مدل به دنیای واقعی ، در نظر گرفتن این اثرات اجتناب ناپذیر است .
این تحقیق عبارتست از تعیین قیمت و موجودی بهینه به صورت پویا برای چند کالایی ها در هر دوره از زمان فروش و بدست آوردن سود ماکزیمم .
1-9- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق:
مساله تعیین قیمت به عنوان یکی از عوامل موثر و تاثیر گذار برای معرفی کالا و محصول از سابقه زیادی برخوردار است . قیمت تنها مشخصه ای از محصول است که به نوعی معرف کیفیت و سایر مشخصه های آن نیز هست ، به بیان دیگر قیمت به نوعی نقطه اتصال ذهنیت مشتری و فعالیت های تامین کالا از ساخت تا فروش می باشد ، چرا که در بسیاری موارد مشتری قیمت را به عنوان فاکتوری برای تعیین کیفیت یا بدست آوردن اطلاعات اضافی که جمع آوری آنها بسیار وقت گیر است در نظر می گیرد (جابر ، 1998) بنابراین اهمییت تعیین قیمت مناسب بر کسی پوشیده نیست . در این میان مسئله حائز اهمیت این است که امروزه با توجه به ماهیت محصولات تولیدی و نیز در بسیاری موارد ماهیت رقابتی بازار ، تعیین قیمت بازار به صورت ایستا پاسخگو نخواهد بود و فروشنده باید قادر باشد جهت ماکزیمم کردن سود خود سیاست قیمت گذاری پویا را پیش بگیرد و در هر دوره با توجه به میزان تقاضا و نوع محصول اقدام به بازاریابی و تعیین قیمت مناسب نماید . از این رو بررسی مساله قیمت گذاری به صورت پویا یکی از مهمترین جنبه های ضرورت این تحقیق می باشد که اهمیت این موضوع بر کسی پوشیده نیست . جنبه دیگر ضرورت این تحقیق مربوط به کالاهای چندتایی است ، در نظر بگیرید که تقاضای مربوط به کالاها به یکدیگر وابسته می باشد در این حالت دیگر در تابع درآمد شرکت ، با درآمد مربوط به یک محصول مواجه نیستم و تقاضای موجود نیز فقط به یک کالا بستگی ندارد ، به بیانی روشن تر قیمت گذاری باید با توجه به تقاضای کلیه محصولات و نیز با در نظر گرفتن اثرات جانشینی آن باشد ، هر چند در نظر گرفتن چند کالایی بودن تولید مدل قیمت گذاری تقاضا را پیچیده تر می کند . اما با توجه به ماهیت پیچیده کسب و کار امروزی و تمایل تولید کنندگان جهت تنوع بخشیدن به محصولات و اجتناب از بازار انحصاری ، در نظر گرفتن اثر جانشینی کالا مدل را به دنیای واقعی نزدیک می شود (طولاری ، 2005 ).بنابراین با توجه به مطالب فوق و اهمیت کاربردپذیري موضوعات نظري، موضوع مورد پژوهش در این رساله، در راستاي ارائه مدل ریاضی براي فرموله بندي مسئله قیمت گذاری پویا و کنترل موجودی جهت ماکزیمم سازی سود به صورت پیشرو، در حالت تک هدفه و همچنین حل این مسئله توسط نرم افزار لینگو و انجام آنالیز حساسیت بر روی آن است. همچنین در این مدل فرض هایی که به کاربردي شدن این مدل در دنیاي واقعی کمک می کند، همچون محدودیت ظرفیت انبار و محدودیت بودجه موجود جهت تبلیغات بازار برای هر نوع کالا و هزینه حمل و نقل ، در نظر گرفته شده اند.
1-10- جمع بندي و بیان ساختار کلی رساله:
این رساله، در 5 فصل، نگاشته شده است. در فصل اول این رساله، به مقدمه و کلیات مسائل قیمت گذاری پویا و کنترل موجودی ومدیریت درآمد و تولید و بازاریابی پرداخته شده است و در انتهاي فصل، مسئله مورد نظر در این تحقیق، و همچنین اهمیت پرداختن به این مسئله، تبین شده است . در فصل دوم این رساله، تحقیقات پیشین محققان در حوزه مسئله مورد نظر در این تحقیق، به صورت جامع مورد بررسی و تحلیل، قرار گرفته شده است . در فصل سوم، مدل ریاضی مسئله مورد نظر، ارائه شده است. در فصل چهارم این رساله، مسئله با نرم افزار لینگو حل ، مثال عددی جهت آنالیز حساسیت مسئله باپارامترهای ثابت از پیش تعیین شده در این تحقیق، ارائه گردیده و سپس ، بجهت پیش بینی آینده این الگوریتم پیشنهادي معادله رگرسیون آن به صورت خطی ، درجه 2 و چندجمله ای نوشته شده که از نظرگاه خطا مورد بررسی قرار گرفته است و کم خطا ترین آن برگزیده شده است . در فصل پنجم و به عبارت دیگر، فصل نهایی این رساله ، به نتیجه گیري و ارائه پیشنهاداتی در خصوص تحقیقات آتی در این حوزه از دانش، اختصاص یافته است.
فصل دوم
پیشینه تحقیق
پیشینه تحقیق
2-1-مقدمه:
هدف از این فصل، مرور تحقیقات پیشین انجام شده بر روي مسائل موجودی و قیمت گذاری محصول نهایی ، و سپس تحلیل نتایج بدست آمده از این بررسی، به منظور شناسایی پتانسیل هاي تحقیق آتی جدید، و تعریف مسئله اي کاربردي و مورد نیاز در این حوزه از دانش است.
ادبیات موجود در مدل هایی که به طور مشترک از قیمت گذاری پویا و کنترل موجودی استفاده می کنند ، به طور گسترده بر پایه فاکتورهای مختلف در جدول زیر طبقه بندی می شود.
جدول 1: ادبیات مدل هایی که مشترکا از موجودی و قیمت گذاری استفاده کرده اند
مطالعه و تحقیقات انجام شده در حوزه ادبیات مسئله قیمت گذاری به طور عمده بر روی تقاضاهای خطی با درصدی از خطا با توجه به تحلیل های متقاعد کننده و تاثیر گذار متمرکز شده است. در گذشته بر روی هر بخشی از قسمت های فوق الذکر به طور خاص تحقیقاتی انجام شده و فرصتهایی نیز برای گسترش و تحقیقات آتی پیش روی محققان دیگر نهاده شده است. اهمیت قیمت گذاری دارایی های مالی باعث پیدایش تئوریها و مدلهای گوناگون در نیم قرن اخیر شده است. مدل های (مارکویتز 131952)، (شارپ 141963)، (لینتر ،15 1965)، (موسین16 ،1966)، (راس ،171976)( شولز ،18 1973) از مهم ترین مدلهای مزبور هستند.
قانون (رابینز پتمن ،19 1936 )، هر مشکلی از تفاوت قیمت را که باعث کاهش رقابت بین عمده فروش ها و خرده فروش ها می شود را مورد بررسی قرار داده است. این قوانین ایجاد می شوند تا فروشنده های مشابه نتاونند محصولات مشابهی را به خاطر رقابت خریداران در قیمت های متفاوت ارائه دهند. مگر اینکه این تفاوت قیمت ها توجیهی باشد برای صرفه جویی در هزینه ها و یا وفا داری کالا. قانون رابینز – پتمن همچنین سطح بالایی از خدمات را برای مصرف کننده های بزرگ منع کرد.
در نظریه هاي مطرح شده در زمینه قیمت گذاري پویا در کسب وکارها به دو نوع خاص اشاره شده است در نوع اول قیمت گذاري، قیمت با توجه به درخواست مشتري در فرایند خرید وفروش تغییر میکند که این تغییر اغلب به علت مذاکره با مشتري و یا وجود مشتریان دیگر است. این نوع قیمت گذاري زیرمجموعه اي از چانه زنی، مذاکرات تجاري و یا نظریه بازي ها خواهد بود که از این نمونه میتوان به حراجهاي اینترنتی اشاره کرد . اما آنچه درمقالات اخیر به عنوان پایه قرارداده شده است نوع دیگري از قیمت گذاري پویا است که در آن قیمت پس از مشخص شدن و اعلام توسط فروشندگان دیگر تغییر نمی کند و یا حداقل براي مشتري تغییر نمی کند و مشتري پس از مشاهده قیمت فقط میتواند آن را قبول یا رد کند و امکان چانه زنی ندارد. این نوع قیمت گذاري را قیمت گذاري پویا با قیمت مقطوع می نامند. در کسب وکارهاي اینترنتی و یا هر کسب وکار کوچک و متوسط دیگري که امکان پیاده سازي قیمت گذاري پویا وجود داشته باشد، مشتري ابتدا احساس نیاز کرده و به دنبال محصول موردنظر خود میگردد. فرض کنیم مشتري به سمت محصول خاصی سوق داده نشده و با اختیار خود به سمت محصولات حرکت میکند، طبعاً چندین محصول با قیمتهاي مختلف را با یکدیگر مقایسه کرده و بهترین گزینه را براي خود انتخاب میکند. قیمت گذاري پویا به این معنی است که در بازه هاي زمانی مختلف در محیطی که قیمتها میتواند داراي انعطاف باشد، قیمت با توجه به شرایط، بازه به بازه تعیین گردد. این که در چه ساختار بازاري این نوع قیمت گذاري مورد استفاده قرار میگیرد، میتواند متفاوت باشد. اگر چه در شرایط وجود رقابت کاربرد چنین روشهایی بیشتر خواهد بود اما این موضوع که عرضه کننده با چه سرعتی و چه روشی قیمت خود را تغییر دهد در تمام کسب وکارها کاربرد دارد. در اینجا بیشتر به جنبه تکنیکی قیمت گذاري توجه شده است.
(داسکوپتا20 و هاشیموتو ،212004)، بیان میکنند که هر عرضه کننده قیمتی را براي محصول با خصوصیات خاص ارائه میدهد که بنا بر درخواست خریدار در اختیار او قرار میگیرد. خریداران قیمتها و محصولات (با خصوصیات مختلف ) را با یکدیگر مقایسه کرده و بهترین گزینه را انتخاب میکنند، البته باید توجه داشت که براي هر خریدار یک سقف قیمت یا حداکثر قیمت مطلوب وجود دارد که اگر کمترین قیمت ارائه شده توسط عرضه کنندگان از آن کمتر نباشد خریدار از خرید صرفنظر میکند. با فرض اینکه هدف بیشینه کردن میزان سود نهایی عرضه کننده با توجه به نامحدود بودن موجودي و یا حداقل بیشتر بودن میزان موجودي از تقاضا، عوامل قیمت رقبا، میزان تقاضا و رفتار مشتریان در تعیین قیمت محصول نقش خواهند داشت. با توجه به اینکه مشتریان میتوانند فروشگاه هاي مختلف را با یکدیگر مورد مقایسه قراردهند قیمت عرضه کننده باید به گونه اي باشد که بتواند در مقابل رقبا توجه دیگران را به خود جلب کند .
2-2- استراتژی های قیمت گذاری:
2-2-1-تثبیت قیمت و اختلافات قیمت:
(محمد و همکاران ،222004 )راهبردهاي قیمتگذاري الکترونیکی را در سه دسته تشریح مینمایند: دسته اول را راهبردهاي اصلی و پایه است که به سه قسمت تقسم میشود که آنها را راهبرد هزینه محور، راهبرد رقیب محور و راهبرد مشتری محور معرفی مینماید. دسته دوم، راهبرد هاي پویا میباشد که در این راهبرد ها قیمت ایستا و ثابت نیست بلکه بر اساس یک الگو و نظام تعریف شده، قیمتهاي متفاوتی ارائه میشود و دسته سوم، راهبردهاي پیشرفته که این راهبردها با هدف حداکثرسازي سود در موقعیتهاي مختلف از سوي بنگاه به کار می رود .
(عزیزي ،232009) بر اساس بررسی ها و تحقیقات صورت گرفته مطرح می نماید که در فروشگاه هاي اینترنتی ایرانی به دلیل واقع شدن آنها در مراحل ابتدایی فروش اینترنتی و الزامات فنی پیچیده راهبردهاي پویا و پیشرفته، عمدتاً راهبردهاي قیمت گذاري پایه و اصلی مورد استفاده است. تحقیقات معدودي پیرامون روشهاي قیمت گذاري پویا انجام شده است در ادامه به خلاصه برخی از این تحقیقات اشاره میشود.
(پان24 و همکاران ، 2001) ، به بررسی مقایسه قیمت در کسب وکارهاي کاملاً اینترنتی نوپا و با کسب وکارهایی ترکیبی که هم فروش اینترنتی و هم فروش سنتی داشتند، پرداختند و به این نتیجه رسیدند که قیمت ها در فروشگاههاي اینترنتی به خاطر شرایط حضور برخط درکسب وکارهاي کاملاً اینترنتی پایینتر از قیمت ها در کسب وکارهاي ترکیبی است.
عزیزي به نقل از( سوتجیو 25و آنکارانی26 ، 2004) ، که با در نظر گرفتن 60 شرکت اروپایی به بررسی میزان کاربرد راهبردهاي قیمت گذاري در فروشگاه هاي دوگانه که هم فروش اینترنتی و هم فروش سنتی داشتند، پرداخته اند بیان می دارد که این محققان دریافتند در فروشگاههاي اینترنتی 13درصد از راهبرد هزینه محور، 30 درصد از راهبرد رقیب محور و 53 درصد از راهبرد مشتري محوراستفاده میکنند27 درصد فروشگاههاي سنتی از راهبرد هزینه محور، 43درصد از راهبرد رقیب محور و 23 درصد از راهبرد مشتري محور استفاده کردند.
(کاپلیو27 و گاین28 ، 2005) ، در پژوهش خود نقش عامل تورم را در قیمت گذاري پویا مطالعه نمودند. آنها با ارائه یک مدل قیمتگذاري پویا، تورم را عاملی مستقل از ریسک قیمت گذاري پویا در کشورهاي آلمان و فرانسه معرفی نمودند. نمونه مورد بررسی این محققان شامل 221 کشور سهم و اوراق قرضه دولتی طی دوره زمانی 1985-2003 است . به علاوه، پژوهشگران امکان تأثیرتفاوت در سیاست های پولی دو کشور قبل از سال 1999 را بر نقش تورم بر قیمت گذاری ارزیابی کردند . (آباد29 و کامبا30، 2007) ،اظهار کردند مدل قیمت گذاري پویا که به منظور پیش بینی بازار و تعیین هزینه سرمایه در بازارهاي توسعه یافته استفاده میشود، در بازارهاي در حال توسعه و کمتر توسعه یافته داراي عملکرد ضعیفی است و مدلهاي چندعاملی میتوانند نقایص این مدل را برطرف کنند. وي در تحقیق تجربی خود به آزمون دو مدل تک عاملی و چهارعاملی قیمت گذاري پرداخت. عوامل مدل اخیر، برخی از متغیرهاي کلان اقتصادي در نظر گرفته شدند، جامعه آماري تحقیق در برگیرنده شرکتهاي فعال اروپایی در کشورهاي اروپاي مرکزي و آزمون آماري مورد استفاده، رگرسیون سري زمانی بود. نتیجه پژوهش نشان داد که مدل قیمت گذاري پویا توانایی تشریح متوسط تقاضاي بازار را ندارد؛ درحالیکه مدل چندعاملی، شامل: تورم، قیمت ها، علایق مشتریان از جمله کیفیت، برند و تولیدات مازاد صنعتی میتواند بخشی از تغییرات در بازار را توجیه کند.
(هانسون31 و کفارت32 ، 2007) ، به آزمون مدل قیمت گذاري پویا طی سه دوره زمانی متفاوت در اندونزي پرداختند. آنها نقش عوامل متفاوت در توجیه جذابیت بازار و افزایش قیمت در برابر کیفیت را کافی نداستند و مشابه (فاستر33 ، 1993) ، کیفیت محصول را در تعیین تقاضاي محصولات مؤثر دانستند.
(میتلمن34 ، 2008)، به بررسی عواملی پرداخت که میتواند تغییرات مقطعی قیمتها در بازار مورد انتظار شرکتها را بهتر توضیح دهد. او فرض کرد که سرمایه گذاران صرفاً در اوراق قرضه سرمایه گذاري میکنند. همچنین، مدل مورد استفاده وي، مدل قیمت گذاري نظریه بازيها بود و دادهها شامل بازده اوراق قرضه هفت پرتفوي از صنایع مختلف طی دورة زمانی 1993-2006 بود. ابعاد مورد نظر نظریه بازيها عبارت است از اینکه عرضه کنندگان تا مشخص شدن قیمت خود از قیمت دیگران آگاهی ندارند در چنین شرایطی قیمت با توجه به اطلاعات دیگري از بازار مانند میزان مراجعه مستقیم به فروشگاه و میزان مقایسه فروشگاهها توسط مشتریان تعیین میگردد. نتایج نشان داد که به منظور شرح تغییرات مقطعی قیمت محصولات شرکت، عوامل مدل نسبت به روش هاي جدید قیمت گذاري پویا که بر ترجیحات عامل انسانی تأکید بیشتري دارند در نظر گرفته شوند.
(مارن35 ، 2009) ، به تشریح مدل هایی از جمله، قیمت گذاري دارایی هاي سرمایه اي، قیمت گذاري پویا، مدل حداکثرسازي میزان سودآوري در کوتاهمدت و مدل تغییر در قیمت پرداخت که درصدد تعیین رابطه قیمت و فروش شرکت است، برآمده است. از نظر وي، هر یک از مدلها داراي محدودیت هایی است که کاربرد آنها را در کشورهاي مختلف با مشکل مواجه می کند. هدف این تحقیق نظري کاربردي، بررسی اثر تغییر عوامل خرد اقتصاد بر بازده بنگاه بود. نتایج نشان داد که بازار به مقدار زیاد تحت تأثیر قیمت قرار میگیرد. عواملی که در بازده طولانی تأثیر بیشتري بر بازار دارند عبارتند از: تورم، کیفیت، برند، قیمت و تمایلات مشتري.
(مارن و همکاران ، 2004) ، اظهار داشتند که یکی از فروض مدل های قیمت گذاری پویا افزایش میزان سودآوري عرضه کنندگان و همچنین متعادل سازي میزان نقدینگی شرکتها است، هرچند، این فرض غیرواقعی است و باید آن را از فهرست فروض حذف کرد. این سه محقق، با اضافه نمودن عامل بازار به مدل قیمت گذاري پویا به بررسی بازده تولیدي و فروش محصولات شرکت پرداختند. آنها این مدل را با استفاده از رگرسیون سري زمانی براي سهام شرکت هاي آمریکایی



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید